Canlı Destek
* Canlı desteğe bağlanmak için KVKK metnini onaylamanız gerekmektedir.
Mide Fıtığı Nedir Belirtileri Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri
Mide fıtığı, tıbbi adıyla hiatal herni, midenin üst kısmının diyaframdaki açıklıktan göğüs boşluğuna doğru yer değiştirmesiyle oluşan anatomik bir durumdur. Diyafram, göğüs boşluğu ile karın boşluğunu birbirinden ayıran kas tabakasıdır. Normalde mide diyaframın altında yer alır. Ancak diyaframdaki açıklığın zayıflaması veya karın içi basıncın artması sonucunda midenin bir kısmı yukarı doğru kayabilir.
Mide fıtığı her yaşta görülebilmekle birlikte, özellikle 50 yaş üzerindeki bireylerde ve obezitesi olan kişilerde daha sık karşılaşılır. Bazı kişilerde belirti vermezken, bazı hastalarda mide yanması, göğüs ağrısı, ekşi geğirme, yutma güçlüğü, öksürük ve reflü şikâyetlerine neden olabilir.
Küçük mide fıtıkları genellikle takip ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle kontrol altına alınabilir. Büyük, paraözofageal veya komplikasyon riski taşıyan mide fıtıklarında ise cerrahi tedavi gerekebilir.
Mide Fıtığı Nedir?
Mide fıtığı, midenin bir kısmının diyaframdaki açıklıktan yukarı doğru çıkarak göğüs boşluğuna yer değiştirmesidir. Diyaframda yemek borusunun mideye geçişini sağlayan doğal bir açıklık bulunur. Bu açıklığa hiatus adı verilir.
Normal şartlarda yemek borusu bu açıklıktan geçerek mideye ulaşır. Ancak bu bölgedeki kas ve bağ dokularının zayıflamasıyla mide yukarı doğru kayabilir. Bu durum hiatal herni yani mide fıtığı olarak adlandırılır.
Mide fıtığı, reflü hastalığıyla birlikte görülebilir. Çünkü mide ve yemek borusu arasındaki kapak mekanizması zayıfladığında mide asidi yemek borusuna geri kaçabilir.
Mide Fıtığı Türleri Nelerdir?
Mide fıtığı, midenin diyafram açıklığından göğüs boşluğuna geçiş şekline göre farklı tiplere ayrılır. Hiatal herniler genel olarak 4 tipte değerlendirilir.
Tip 1: Kayan Mide Fıtığı
Kayan mide fıtığı, en sık görülen mide fıtığı tipidir. Bu tipte mide ile yemek borusunun birleştiği bölge ve midenin üst kısmı diyafram açıklığından yukarı doğru kayar.
Karın içi basınç arttığında fıtık belirginleşebilir, basınç azaldığında mide tekrar normal pozisyonuna yaklaşabilir. Kayan mide fıtığı, gastroözofageal reflü hastalığı yani GÖRH ile yakından ilişkilidir.
Tip 2: Paraözofageal Mide Fıtığı
Paraözofageal mide fıtığında yemek borusu ile midenin birleşim noktası genellikle normal yerinde kalır. Ancak midenin bir kısmı yemek borusunun yanından göğüs boşluğuna doğru çıkar.
Bu tip daha nadir görülür ancak bazı durumlarda mide sıkışması ve kanlanma bozukluğu gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Tip 3: Karışık Mide Fıtığı
Karışık mide fıtığı, Tip 1 ve Tip 2 özelliklerinin birlikte görüldüğü formdur. Bu durumda hem mide-yemek borusu birleşim noktası hem de midenin üst kısmı göğüs boşluğuna doğru yer değiştirebilir.
Tip 4: Kompleks Mide Fıtığı
Kompleks mide fıtığı, en ağır formlardan biridir. Mideye ek olarak kolon, ince bağırsak veya dalak gibi başka karın içi organlar da göğüs boşluğuna doğru fıtıklaşabilir.
Bu tip mide fıtığı genellikle daha ciddi değerlendirme ve cerrahi planlama gerektirebilir.
Mide Fıtığı Neden Olur?
Mide fıtığının oluşumunda diyafram çevresindeki kas ve bağ dokularının zayıflaması önemli rol oynar. Yaşlanmayla birlikte bu dokuların dayanıklılığı azalabilir. Bunun yanında karın içi basıncını artıran durumlar da mide fıtığı gelişimine zemin hazırlayabilir.
Mide fıtığı nedenleri şunlardır:
Yaşa Bağlı Doku Zayıflaması
Yaş ilerledikçe diyaframı destekleyen kas ve bağ dokularında zayıflama görülebilir. Bu durum mide ile yemek borusunun birleştiği bölgenin destek yapısını etkileyerek mide fıtığı oluşumunu kolaylaştırabilir.
Obezite
Fazla kilo ve obezite, karın içi basıncı artırır. Artan basınç, midenin diyafram açıklığından yukarı doğru itilmesine neden olabilir. Bu nedenle obezite mide fıtığı açısından önemli risk faktörlerinden biridir.
Gebelik
Gebelikte büyüyen rahim karın içi basıncı artırabilir. Özellikle tekrarlayan gebeliklerde mide fıtığı ve reflü şikâyetleri daha sık görülebilir.
Kronik Öksürük ve Kabızlık
Uzun süreli öksürük, sık ıkınma ve kronik kabızlık karın içi basıncı artıran durumlardır. Bu basınç artışı mide fıtığı gelişimine katkıda bulunabilir.
Ağır Kaldırma
Ağır kaldırmak ve ani fiziksel zorlanmalar karın içi basıncı yükseltebilir. Özellikle diyafram açıklığı zayıf olan kişilerde bu durum mide fıtığını tetikleyebilir.
Mide Fıtığı Belirtileri Nelerdir?
Küçük mide fıtıkları çoğu zaman belirti vermeyebilir. Kişi başka bir nedenle yapılan tetkiklerde mide fıtığı olduğunu öğrenebilir. Belirti veren mide fıtıklarında ise şikâyetler çoğunlukla reflü ile ilişkilidir.
Mide fıtığı belirtileri şunlardır:
Mide Yanması ve Reflü
Mide fıtığı, mide asidinin yemek borusuna geri kaçmasını kolaylaştırabilir. Bu durumda göğüste yanma, ağıza acı su gelmesi, ekşi geğirme ve yemek sonrası rahatsızlık hissi görülebilir.
Yutma Güçlüğü
Büyük mide fıtıklarında veya yemek borusu ile mide geçişinin etkilendiği durumlarda yutma güçlüğü gelişebilir. Yutma sırasında takılma, ağrı veya baskı hissi oluşabilir.
Öksürük ve Ses Kısıklığı
Mide asidinin yemek borusuna ve boğaz bölgesine kadar ulaşması kronik öksürük, boğaz tahrişi ve ses kısıklığına neden olabilir. Özellikle gece artan öksürük reflü ile ilişkili olabilir.
Çabuk Doyma ve Şişkinlik
Midenin bir kısmının göğüs boşluğuna doğru yer değiştirmesi, bazı kişilerde az yemekle doyma, şişkinlik ve yemek sonrası baskı hissine yol açabilir.
Kanlı Kusma ve Siyah Dışkı
Mide fıtığına bağlı ciddi tahriş, ülser veya kanama gelişirse kanlı kusma ya da siyah dışkı görülebilir. Bu belirtiler acil değerlendirme gerektirir.
Paraözofageal Mide Fıtığı Neden Tehlikeli Olabilir?
Paraözofageal mide fıtığı, nadir görülmesine rağmen bazı durumlarda ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Midenin göğüs boşluğuna çıkan bölümü sıkışabilir ve kan dolaşımı bozulabilir. Bu durum strangülasyon veya iskemi olarak adlandırılır.
Aşağıdaki belirtiler varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir:
Bu tablo hayatı tehdit edebilen cerrahi bir acil durum olabilir.
Mide Fıtığı Tanısı Nasıl Konulur?
Mide fıtığı tanısı, hastanın şikâyetleri, fizik muayene bulguları ve görüntüleme yöntemleriyle konulur. Özellikle reflü, yutma güçlüğü, göğüs ağrısı veya üst karın şikâyetleri olan kişilerde değerlendirme yapılabilir.
Tanıda kullanılan yöntemler şunlardır:
Üst Endoskopi
Üst endoskopi, yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının incelenmesini sağlayan görüntüleme yöntemidir. İnce ve kameralı bir cihaz yardımıyla sindirim sisteminin üst kısmı değerlendirilir.
Endoskopi ile:
değerlendirilebilir.
Baryumlu Grafi
Baryumlu grafi, hastanın baryum içeren özel bir sıvı içmesi sonrası çekilen röntgen incelemesidir. Bu yöntemle yemek borusu, mide ve mide-yemek borusu geçişi görüntülenebilir.
Mide fıtığının boyutu ve mide pozisyonu hakkında bilgi verebilir.
Özofagus Manometrisi
Özofagus manometrisi, yemek borusu kaslarının çalışma gücünü ve basıncını ölçen bir testtir. Reflü, yutma güçlüğü veya cerrahi planlama öncesinde kullanılabilir.
24 Saatlik pH Monitorizasyonu
24 saatlik pH monitorizasyonu, yemek borusuna kaçan asit miktarını ve süresini ölçer. Reflü şikâyetlerinin objektif olarak değerlendirilmesinde kullanılır.
Bilgisayarlı Tomografi
BT, özellikle büyük paraözofageal veya kompleks mide fıtıklarında anatomik detayları değerlendirmek için kullanılabilir. Cerrahi planlama öncesinde tercih edilebilir.
Mide Fıtığı Nasıl Tedavi Edilir?
Mide fıtığı tedavisi, fıtığın tipine, büyüklüğüne, hastanın şikâyetlerine ve komplikasyon riskine göre belirlenir. Belirti vermeyen küçük mide fıtıkları çoğu zaman takip edilebilir. Reflü şikâyeti olan hastalarda yaşam tarzı düzenlemeleri ve ilaç tedavileri uygulanabilir.
Tedavi seçenekleri şunlardır:
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
Mide fıtığına bağlı reflü şikâyetlerini azaltmak için yaşam tarzı değişiklikleri önemlidir.
Dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Beslenme Düzenlemesi
Mide fıtığına bağlı reflü şikâyetlerinde bazı yiyecek ve içecekler belirtileri artırabilir. Kişinin tetikleyicileri fark etmesi ve buna göre beslenme planı oluşturması önemlidir.
Kaçınılması önerilebilecek gıdalar şunlardır:
İlaç Tedavisi
Mide fıtığına bağlı reflü ve mide yanması şikâyetlerinde mide asidini azaltan ilaçlar kullanılabilir. Antiasitler, H2 reseptör blokerleri veya proton pompa inhibitörleri hekim tarafından önerilebilir.
İlaç tedavisi şikâyetleri kontrol altına alabilir ancak mide fıtığının anatomik yapısını ortadan kaldırmaz.
Cerrahi Tedavi
Mide fıtığında cerrahi tedavi her hastada gerekli değildir. Ancak bazı durumlarda ameliyat gündeme gelebilir.
Cerrahi tedavi şu durumlarda değerlendirilebilir:
Laparoskopik Nissen Fundoplikasyon Nedir?
Laparoskopik Nissen fundoplikasyon, mide fıtığı ve reflü tedavisinde kullanılan cerrahi yöntemlerden biridir. Bu yöntemde midenin üst kısmı yemek borusunun alt bölümünün etrafına sarılır. Böylece mide asidinin yemek borusuna kaçması azaltılmaya çalışılır.
Laparoskopik yöntem, açık cerrahiye göre daha küçük kesilerle uygulanır ve iyileşme süreci daha kısa olabilir. Cerrahi karar hastanın durumuna göre genel cerrahi uzmanı tarafından verilir.
Mide Fıtığı Kansere Dönüşür mü?
Mide fıtığı tek başına kansere dönüşen bir hastalık değildir. Ancak mide fıtığına bağlı uzun süreli reflü yemek borusunda tahrişe neden olabilir. Uzun süreli ve kontrolsüz reflü bazı hastalarda Barrett özofagusu gibi riskli değişikliklere yol açabilir.
Bu nedenle uzun süredir devam eden reflü, yutma güçlüğü, kilo kaybı, kanama veya ilaçlara rağmen geçmeyen şikâyetler varsa gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır.
Mide Fıtığı Hakkında Yaygın Yanılgılar
Mide fıtığı mutlaka ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Mide fıtığı olan herkesin ameliyat olması gerekmez. Belirti vermeyen veya hafif şikâyetleri olan kişiler yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisiyle takip edilebilir.
Mide fıtığı olan herkes aynı belirtileri yaşar mı?
Hayır. Mide fıtığı bazı kişilerde hiçbir belirtiye neden olmazken, bazı kişilerde reflü, göğüs yanması, yutma güçlüğü veya göğüs ağrısı gibi belirtiler oluşturabilir.
Mide fıtığı diyetle tamamen geçer mi?
Hayır. Mide fıtığı anatomik bir durumdur ve diyetle tamamen düzelmez. Ancak doğru beslenme reflü ve mide yanması gibi belirtilerin azalmasına yardımcı olabilir.
Mide fıtığı sadece yaşlılarda mı görülür?
Hayır. Mide fıtığı ileri yaşta daha sık görülse de obezite, gebelik, doğumsal yatkınlık, ağır kaldırma veya kronik öksürük gibi nedenlerle daha genç yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Mide fıtığı belirtileri hafif olsa bile sık tekrarlıyorsa değerlendirme yapılmalıdır. Özellikle reflü şikâyetleri uzun sürüyor veya yaşam kalitesini etkiliyorsa uzman görüşü alınmalıdır.
Gastroenteroloji uzmanına başvurulması gereken durumlar şunlardır:
Genel cerrahi uzmanına yönlendirme gerekebilecek durumlar:
Acil servise başvurulması gereken durumlar:
Göğüs ağrısı kalp hastalıklarıyla da ilişkili olabileceği için acil değerlendirme gerektirir.
Mide Fıtığı İçin Hangi Bölüme Gidilir?
Mide fıtığı şüphesinde öncelikle Gastroenteroloji bölümüne başvurulabilir. Reflü, mide yanması, yutma güçlüğü veya üst karın şikâyetleri gastroenteroloji uzmanı tarafından değerlendirilir.
Cerrahi gerektiren büyük paraözofageal veya kompleks mide fıtıklarında Genel Cerrahi bölümü sürece dahil olabilir.
Mide Fıtığı Hakkında Sık Sorulan Sorular
