Canlı Destek
* Canlı desteğe bağlanmak için KVKK metnini onaylamanız gerekmektedir.
Çocuklarda Cilt Hastalıkları Nelerdir Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri
Çocuklarda cilt hastalıkları, pediatri ve çocuk dermatolojisi polikliniklerine en sık başvuru nedenleri arasında yer alır. Çocukluk döneminde görülen cilt problemleri; enfeksiyonlar, alerjik durumlar, bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıklar, mantar enfeksiyonları veya cilt bariyerinin hassasiyetine bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Atopik dermatit yani egzama, impetigo, suçiçeği, el-ayak-ağız hastalığı, uyuz, mantar enfeksiyonları, molluskum kontagiosum, sedef hastalığı ve beşik kepeği çocuklarda sık görülen cilt hastalıkları arasında yer alır.
Çocuklarda görülen her döküntü alerji anlamına gelmez. Döküntünün şekli, yayılımı, kaşıntı olup olmadığı, ateş eşlik edip etmediği ve başka aile bireylerinde benzer şikâyetlerin bulunup bulunmadığı tanı açısından önemlidir.
Çocuklarda Cilt Hastalıkları Neden Görülür?
Çocukların cildi yetişkinlere göre daha hassas olabilir. Cilt bariyerinin henüz tam olgunlaşmamış olması, enfeksiyonlara yatkınlık, kreş ve okul gibi kalabalık ortamlarda bulunma ve alerjik yatkınlık çocuklarda cilt hastalıklarının daha sık görülmesine neden olabilir.
Çocuklarda cilt hastalıklarına yol açabilecek başlıca nedenler şunlardır:
Çocuklarda En Sık Görülen Cilt Hastalıkları
Çocuklarda cilt hastalıkları farklı belirtilerle ortaya çıkabilir. Bazıları bulaşıcı iken bazıları alerjik veya kronik yapıda olabilir. Bu nedenle her döküntü aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Atopik Dermatit
Atopik dermatit, halk arasında egzama olarak bilinen, kaşıntılı, kızarık ve kuru cilt lezyonlarıyla seyreden kronik bir cilt hastalığıdır. Alerjik yatkınlığı olan çocuklarda daha sık görülebilir.
Egzama en sık şu bölgelerde görülür:
Atopik dermatitin en belirgin belirtisi kaşıntıdır. Özellikle gece kaşıntısı çocuğun uyku düzenini bozabilir ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Egzamayı tetikleyebilecek faktörler şunlardır:
Egzama tedavisinde cilt bariyerinin güçlendirilmesi, düzenli nemlendirme, tetikleyicilerden uzak durma ve gerekli durumlarda hekim tarafından önerilen ilaçların kullanılması önemlidir.
Sedef Hastalığı
Sedef hastalığı, tıbbi adıyla psoriazis, cilt hücrelerinin normalden hızlı çoğalması sonucu ortaya çıkan kronik bir cilt hastalığıdır. Çocuklarda da görülebilir.
Sedef hastalığında genellikle gümüş renkli pullanmalarla kaplı, kızarık ve sınırlı plaklar görülür. En sık dirsek, diz, saçlı deri, el ve ayaklarda ortaya çıkabilir.
Sedef hastalığını tetikleyebilecek durumlar şunlardır:
Sedef hastalığı bulaşıcı değildir. Tedavisi çocuğun yaşına, lezyonların yaygınlığına ve hastalığın şiddetine göre planlanır.
İmpetigo
İmpetigo, genellikle Staphylococcus aureus veya Streptococcus pyogenes bakterilerinin neden olduğu bulaşıcı bir cilt enfeksiyonudur. Bebeklerde, okul öncesi çocuklarda ve okul çağındaki çocuklarda sık görülür.
İmpetigo çoğunlukla burun ve ağız çevresinde, el ve ayaklarda kırmızı yaralar şeklinde başlar. Bu yaralar zamanla sıvı sızdırabilir ve bal rengi kabuklanmalar oluşturabilir.
İmpetigo belirtileri şunlardır:
İmpetigo bulaşıcı olduğu için kreş ve okul ortamlarında hızla yayılabilir. Tedavide topikal veya ağızdan antibiyotikler gerekebilir. Tedavi kararı hekim tarafından verilmelidir.
Uyuz
Uyuz, Sarcoptes scabiei adlı mikroskobik akarın neden olduğu bulaşıcı bir deri hastalığıdır. Yakın temasla kolayca bulaşır ve özellikle aile içinde, okulda veya kalabalık yaşam alanlarında yayılabilir.
Uyuzun en belirgin belirtisi yoğun kaşıntıdır. Kaşıntı genellikle geceleri artar.
Uyuz en sık şu bölgelerde görülür:
Uyuz tedavisinde yalnızca belirtileri olan çocuk değil, aynı evde yaşayan tüm aile bireyleri eş zamanlı değerlendirilmelidir. Kıyafet, çarşaf ve havluların temizliği de tedavinin önemli bir parçasıdır.
Suçiçeği
Suçiçeği, Varicella-zoster virüsünün neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyondur. Ateş, halsizlik, iştahsızlık ve tüm vücutta kaşıntılı kabarcıklı döküntülerle seyreder.
Suçiçeği döküntüleri genellikle farklı evrelerde görülür. Aynı anda kırmızı lekeler, su dolu kabarcıklar ve kabuklanmış lezyonlar bulunabilir.
Suçiçeği belirtileri şunlardır:
Suçiçeği bulaşıcıdır. Çocuk, döküntüler kabuklanana kadar evde kalmalı ve diğer çocuklarla teması sınırlandırılmalıdır. Aşılama ile hastalığın görülme sıklığı azaltılabilir.
El-Ayak-Ağız Hastalığı
El-ayak-ağız hastalığı, özellikle 5 yaş altı çocuklarda sık görülen viral bir enfeksiyondur. Çoğunlukla Coxsackievirus ve diğer enterovirüsler nedeniyle oluşur. Kreş ve okul ortamlarında hızla yayılabilir.
Belirtiler şunlardır:
Ağız içindeki yaralar nedeniyle çocuk yemek yemekte ve sıvı almakta zorlanabilir. Sıvı alımı azalırsa doktor değerlendirmesi gerekir.
Mantar Enfeksiyonları
Çocuklarda mantar enfeksiyonları dermatofit adı verilen mantarların neden olduğu cilt enfeksiyonlarıdır. Saçlı deri, gövde, kasık bölgesi, ayaklar ve tırnaklarda görülebilir.
Mantar enfeksiyonları şu bölgelerde ortaya çıkabilir:
Saçlı deri mantarında saç dökülmesi, pullanma, kaşıntı ve kızarıklık görülebilir. Bu durumda yalnızca krem tedavisi yeterli olmayabilir; ağızdan antifungal ilaçlar gerekebilir.
Molluskum Kontagiosum
Molluskum kontagiosum, virüs kaynaklı bulaşıcı bir cilt enfeksiyonudur. Özellikle 10 yaş altındaki çocuklarda daha sık görülür. Sıcak ve kalabalık ortamlarda, havuzlarda, kreşlerde ve okul çağında yayılabilir.
Molluskum lezyonları genellikle küçük, yuvarlak, parlak ve ortası çökük papüller şeklindedir. Beyaz, pembe veya ten rengi olabilir.
Molluskum kontagiosum belirtileri şunlardır:
Çoğu vakada kendiliğinden gerileyebilir. Ancak yaygın, uzun süren veya kaşıma ile artan lezyonlarda tedavi gerekebilir.
Beşik Kepeği
Beşik kepeği, bebeklerde görülen seboreik dermatit tablosudur. Genellikle saçlı deride sarımsı, yağlı, pullu kabuklanmalar şeklinde görülür.
Beşik kepeği genellikle ciddi bir hastalık belirtisi değildir, bulaşıcı değildir ve kötü hijyenden kaynaklanmaz. Uygun bakım ve hafif şampuanlarla zaman içinde gerileyebilir.
Seboreik dermatit saçlı deri dışında yüz, kaş arası, kulak arkası ve gövdenin yağ bezlerinden zengin bölgelerinde de görülebilir.
Çocuklarda Cilt Döküntüsüne Nasıl Yaklaşılmalı?
Çocuklarda cilt döküntüsü değerlendirilirken döküntünün görünümü, yayılımı, ne zaman başladığı ve eşlik eden belirtiler dikkatle incelenmelidir. Bazı döküntüler zararsız ve geçici olabilirken, bazıları bulaşıcı enfeksiyon veya acil durum belirtisi olabilir.
Döküntü değerlendirilirken şu sorular önemlidir:
Döküntünün Şekli Neden Önemlidir?
Döküntünün şekli tanı açısından yol göstericidir. Bazı döküntüler kabarcık şeklindeyken, bazıları pullu plaklar, kırmızı lekeler, mor noktalar veya iltihaplı yaralar şeklinde olabilir.
Döküntünün morfolojisi şu şekilde değerlendirilebilir:
Ateşle Birlikte Döküntü Neden Önemlidir?
Ateşle birlikte görülen döküntüler viral enfeksiyonlar, bakteriyel enfeksiyonlar veya daha ciddi sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir. Özellikle yüksek ateş, halsizlik, iştahsızlık, solunum sıkıntısı veya parmakla basınca solmayan döküntü varsa acil değerlendirme gerekir.
Çocuklarda Cilt Hastalıklarında Tedavi Nasıl Yapılır?
Çocuklarda cilt hastalıklarının tedavisi hastalığın nedenine göre değişir. Her döküntü için aynı tedavi uygulanmaz. Bu nedenle doğru tanı önemlidir.
Tedavi seçenekleri şunlardır:
Egzamada Tedavi
Egzama tedavisinde cildin düzenli nemlendirilmesi temel yaklaşımdır. Cildi kurutan sabunlardan ve parfümlü ürünlerden kaçınılmalıdır. Gerekli durumlarda hekim önerisiyle kortizonlu veya kortizon dışı iltihap giderici kremler kullanılabilir.
Topikal kortikosteroidler doğru güçte, doğru süreyle ve uygun bölgede kullanıldığında çocuklarda güvenli şekilde uygulanabilir. Ancak kontrolsüz ve uzun süreli kullanım yan etkilere neden olabileceği için mutlaka hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
Bakteriyel Enfeksiyonlarda Tedavi
İmpetigo gibi bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik tedavisi gerekebilir. Tedavi topikal krem şeklinde veya yaygın vakalarda ağızdan antibiyotik olarak planlanabilir.
Bulaşıcılığı azaltmak için çocuğun havlu, kıyafet ve kişisel eşyaları ayrılmalıdır.
Mantar Enfeksiyonlarında Tedavi
Mantar enfeksiyonlarında antifungal tedaviler kullanılır. Saçlı deri mantarında çoğu zaman ağızdan ilaç tedavisi gerekebilir. Tedavi süresi ve ilaç seçimi doktor tarafından belirlenmelidir.
Uyuz Tedavisi
Uyuz tedavisinde antiparaziter ilaçlar kullanılır. Tedavi aynı evde yaşayan kişilere de uygulanmalıdır. Çarşaf, havlu ve kıyafetler uygun şekilde yıkanmalı, temas edilen eşyalar temizlenmelidir.
Viral Döküntülerde Tedavi
Suçiçeği ve el-ayak-ağız hastalığı gibi viral döküntülerde tedavi genellikle destekleyicidir. Ateş kontrolü, sıvı alımının sürdürülmesi, kaşıntının azaltılması ve çocuğun dinlenmesi önemlidir.
Bazı durumlarda özel antiviral tedavi gerekebilir. Bu karar hekim tarafından verilmelidir.
Çocuklarda Cilt Hastalıkları Bulaşıcı mıdır?
Çocuklarda görülen bazı cilt hastalıkları bulaşıcıdır, bazıları ise bulaşıcı değildir.
Bulaşıcı olabilen hastalıklar şunlardır:
Bulaşıcı olmayan hastalıklar şunlardır:
Bulaşıcı hastalıklarda çocuğun okul veya kreşe ne zaman dönebileceği doktor önerisine göre belirlenmelidir.
Çocuklarda Cilt Hastalıkları Hakkında Yaygın Yanılgılar
Her döküntü alerji midir?
Hayır. Çocuklarda görülen her döküntü alerji değildir. Viral enfeksiyonlar, bakteriler, mantarlar, parazitler, ısı, tahriş ve ilaç reaksiyonları da döküntüye neden olabilir.
Egzama kirlilikten mi kaynaklanır?
Hayır. Egzama kirlilikten kaynaklanmaz. Cilt bariyerinin hassasiyeti, genetik yatkınlık ve çevresel tetikleyicilerle ilişkilidir. Sık yıkama cildi kurutarak egzamayı kötüleştirebilir.
Kortizonlu krem çocuklarda zararlı mıdır?
Kortizonlu kremler doğru dozda, doğru bölgede ve uygun süreyle kullanıldığında çocuklarda güvenli olabilir. Ancak kontrolsüz, uzun süreli veya geniş alana kullanım yan etki riskini artırabilir. Bu nedenle hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
Kaşıntılı döküntüler beklenirse kendiliğinden geçer mi?
Bazı kaşıntılı döküntüler kendiliğinden geçebilir. Ancak impetigo, uyuz, suçiçeği veya mantar enfeksiyonu gibi bulaşıcı hastalıklarda beklemek yayılımı artırabilir. Şüpheli durumlarda doktora başvurulmalıdır.
Beşik kepeği ciddi bir hastalık belirtisi midir?
Hayır. Beşik kepeği bebeklerde sık görülen, genellikle iyi huylu ve bulaşıcı olmayan bir durumdur. Çoğu zaman uygun bakım ile kontrol altına alınabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Çocuklarda döküntü çoğu zaman basit nedenlerle ortaya çıksa da bazı durumlarda doktor değerlendirmesi gerekir.
Pediatri veya çocuk dermatolojisi uzmanına başvurulması gereken durumlar şunlardır:
