Canlı Destek
* Canlı desteğe bağlanmak için KVKK metnini onaylamanız gerekmektedir.
Kemik Metastazı Nedir Belirtileri Tanısı ve Tedavisi
Kemik metastazı, vücudun başka bir bölgesinde başlayan kanser hücrelerinin kemik dokusuna yayılmasıdır. “İskelet metastazı” veya “metastatik kemik hastalığı” ifadeleri de kullanılabilir.
Kemik metastazı, primer kemik kanseriyle aynı hastalık değildir. Örneğin meme kanseri kemiğe yayıldığında kemikteki kanser hücreleri hâlâ meme kanseri hücreleridir ve hastalık “kemiğe metastaz yapmış meme kanseri” olarak değerlendirilir. Benzer şekilde prostat kanserinin kemiğe yayılması primer kemik kanseri olarak değil metastatik prostat kanseri olarak tedavi edilir.
Kemikler, kanserin sık yayılabildiği bölgeler arasındadır. Meme, prostat, akciğer, böbrek ve tiroid kanserleri kemiğe metastaz yapabilen kanserler arasında öne çıkar; bununla birlikte hemen hemen her kanser türü kemiğe yayılabilir. Omurga en sık etkilenen kemik bölgelerinden biridir. Pelvis, femur, humerus, kaburgalar ve kafatası da sık tutulan alanlar arasındadır.
İçindekiler
Kemik Metastazı Nedir?
Metastaz, kanser hücrelerinin başladıkları organdan ayrılarak kan veya lenf sistemi aracılığıyla başka dokulara ulaşması ve burada yeni tümör odakları oluşturmasıdır.
Kemik metastazında kanser hücreleri kemiğin normal yapım-yıkım dengesini bozar. Kemik sürekli olarak:
Kanser hücreleri bu süreci aşırı hızlandırabilir veya bozabilir. Sonuçta kemik normalden daha zayıf hâle gelebilir ve kırılma riski artabilir.
Kemik Metastazı ile Primer Kemik Kanseri Arasındaki Fark Nedir?
Bu iki durum birbirinden farklıdır.
Primer kemik kanseri
Kanser doğrudan kemik hücrelerinden başlar.
Örnekler:
Primer kemik kanserleri erişkinlerde kemik metastazlarına göre çok daha nadirdir.
Kemik metastazı
Kanser:
gibi başka bir organda başlar ve daha sonra kemiğe ulaşır.
Tedavi de primer kanserin biyolojik özelliklerine göre planlanır.
Örneğin kemiğe yayılmış hormon reseptörü pozitif meme kanserinde hormonal tedaviler kullanılabilirken, kemiğe yayılmış prostat kanserinde prostat kanserine özgü sistemik tedaviler uygulanır.
Kemik Metastazı Nasıl Oluşur?
Metastaz çok aşamalı bir süreçtir.
Kanser hücreleri:
1. Primer tümörden ayrılır.
2. Çevre dokuları geçer.
3. Kan veya lenf dolaşımına girer.
4. Uzak dokulara ulaşır.
5. Yeni dokuda damar dışına çıkar.
6. Uygun ortam bulursa çoğalarak metastatik tümör oluşturur.
Metastatik hücrelerin büyük bölümü bu süreçte yaşayamaz. Ancak bazı hücreler kemik iliği ve kemik mikroçevresinde uygun koşullar bulabilir ve uzun süre sessiz kaldıktan sonra dahi büyümeye başlayabilir.
“Tohum ve Toprak” Hipotezi Nedir?
Kanser metastazının belirli organları neden daha fazla tercih ettiğini açıklamak için kullanılan klasik modellerden biri “seed and soil”, yani tohum ve toprak hipotezidir.
Bu modele göre:
olarak düşünülebilir.
Bazı kanser hücreleri kemik mikroçevresindeki:
ile daha kolay etkileşebilir.
Günümüzde kemik metastazının oluşumunda RANK/RANKL, TGF-β ve farklı hücresel sinyal yollarının rolü araştırılmaktadır. Ancak bunlar hastaların günlük değerlendirmesinde tek başına tanı testi olarak kullanılmaz.
Osteolitik ve Osteoblastik Kemik Metastazı Nedir?
Kemik metastazları kemiğin yeniden yapılanmasını farklı biçimlerde bozabilir.
Osteolitik metastaz
Kemik yıkımı ön plandadır.
Kemikte daha zayıf alanlar oluşabilir ve patolojik kırık riski artabilir.
Osteoblastik veya osteosklerotik metastaz
Yeni kemik oluşumu artar ancak oluşan kemik normal kemik yapısında değildir ve yine kırılgan olabilir.
Mikst metastaz
Hem yıkıcı hem de kemik oluşturucu değişiklikler aynı anda görülebilir.
Prostat kanseri metastazları sıklıkla osteoblastik özellik gösterirken birçok başka kanserde litik veya mikst paternler görülebilir. Ancak metastazın görünümü tek başına primer kanseri kesin olarak belirlemez.
Hangi Kanserler Kemiklere Daha Sık Yayılır?
Neredeyse bütün kanserlerin kemiğe yayılma potansiyeli vardır.
Özellikle:
kemik metastazları açısından klinik olarak önemlidir. Melanom ve bazı diğer kanser türleri de kemiğe yayılabilir.
Ancak belirli bir kanser türü için tek bir “kemik metastazı yüzdesi” vermek çoğu zaman yanıltıcı olabilir. Oran:
göre önemli ölçüde değişebilir.
Bu nedenle sağlık rehberinde sabit yüzde tabloları yerine hangi kanserlerde riskin daha yüksek olduğunun açıklanması daha doğru olur.
Kemik Metastazları En Sık Nerede Görülür?
Omurga en sık görülen bölgelerden biridir.
Diğer sık bölgeler:
Kanser hücreleri özellikle kırmızı kemik iliğinin ve zengin kan akımının bulunduğu bölgelerde daha sık yerleşebilir.
Kemik Metastazının Belirtileri Nelerdir?
Kemik metastazı her zaman belirti vermeyebilir. Bazen rutin kanser görüntülemelerinde tesadüfen saptanabilir.
Belirti olduğunda en sık:
görülebilir.
Yeni başlayan veya giderek artan kemik ağrısı, özellikle kanser tanısı bulunan bir kişide mutlaka tedavi ekibiyle paylaşılmalıdır.
Kemik Metastazı Ağrısı Nasıl Olur?
Kemik ağrısı çoğu zaman ilk belirtilerden biridir.
Başlangıçta ağrı:
Hastalık ilerledikçe:
bir hâl alabilir.
Ancak yalnızca ağrının karakterine bakılarak kemik metastazı tanısı konulamaz.
Kas-iskelet sistemi ağrılarının:
gibi çok daha yaygın nedenleri de vardır.
Patolojik Kırık Nedir?
Kanser kemiğin yapısını zayıflattığında normalde kırığa yol açmayacak kadar küçük bir travma veya günlük hareket sırasında dahi kırık oluşabilir.
Buna patolojik kırık adı verilir.
Özellikle:
gibi ağırlık taşıyan veya mekanik yük alan kemiklerde önemlidir.
Kırık bazen metastazın ilk belirtisi olabilir.
Ani başlayan şiddetli kemik ağrısı, üzerine basamama veya kol-bacak şeklinde bozulma acil değerlendirme gerektirir.
Kırık Oluşmadan Önce Cerrahi Yapılabilir mi?
Evet.
Görüntüleme ve ortopedik değerlendirmede kemiğin kırılma riskinin yüksek olduğu düşünülürse profilaktik stabilizasyon uygulanabilir.
Örneğin uzun kemikte yüksek riskli bir metastaz varsa kırılmasını beklemeden:
ile kemik desteklenebilir.
Amaç:
Omurga Metastazı Neden Önemlidir?
Omurgadaki metastaz:
baskı yapabilir.
Özellikle yeni başlayan veya hızla kötüleşen sırt ağrısı, daha önce kanser tanısı bulunan kişide önemlidir.
Metastatik Omurilik Basısının Belirtileri Nelerdir?
Metastatik spinal kord kompresyonu onkolojik acildir.
Belirtiler:
olabilir.
Bu belirtiler ortaya çıktığında rutin poliklinik randevusunun beklenmesi uygun değildir.
NICE, kanser tanısı bulunan bir kişide omurilik basısını düşündüren nörolojik belirtileri onkolojik acil durum olarak kabul etmekte ve şüpheli durumlarda MR'ın mümkün olan en kısa sürede, her durumda 24 saat içinde yapılmasını önermektedir.
Omurilik Basısında Steroid Kullanılır mı?
Nörolojik bulgularla birlikte metastatik spinal kord kompresyonundan şüpheleniliyorsa kortikosteroid tedavisi uzman ekip tarafından hızla başlanabilir.
NICE 2023, nörolojik belirti veya bulgusu bulunan MSCC hastalarında 16 mg deksametazonun mümkün olan en kısa sürede verilmesini, cerrahi veya radyoterapi beklenirken tedavinin sürdürülmesini önermektedir.
Ancak bu, sırt ağrısı olan kanser hastasının kendi kendine steroid kullanması gerektiği anlamına gelmez.
Özellikle lenfoma veya miyelom şüphesinde steroid başlangıcının tanısal süreci etkileyebilmesi nedeniyle uzman değerlendirmesi önemlidir.
Hiperkalsemi Nedir?
Bazı kanserlerde kemik yıkımı ve tümörün ürettiği maddeler kan kalsiyumunun yükselmesine neden olabilir.
Maligniteye bağlı hiperkalsemi:
gibi belirtiler oluşturabilir. Ağır vakalarda kalp ve böbrek fonksiyonları da etkilenebilir.
Hiperkalsemi “Bol Su İçerek” Tedavi Edilebilir mi?
Ağır veya semptomatik malignite hiperkalsemisinde yalnızca evde su içmek yeterli değildir.
Maligniteye bağlı hiperkalsemi önemli bir metabolik komplikasyondur ve tıbbi tedavi gerektirebilir.
Endocrine Society yetişkin malignite hiperkalsemisinde intravenöz bifosfonat veya denosumab gibi antirezorptif tedavileri önermektedir. Çok ağır hiperkalsemide kısa süreli kalsitonin de tedaviye eklenebilir.
Özellikle bilinç bulanıklığı, ciddi kusma, belirgin halsizlik veya ciddi susuzluk varsa acil değerlendirme gerekir.
Kemik Metastazı Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda kişinin:
birlikte değerlendirilir.
Görüntülemede kullanılabilecek yöntemler:
Her hastada bütün yöntemlerin aynı anda kullanılması gerekmez.
Röntgen Ne Zaman Kullanılır?
Röntgen:
