Boğaz ağrısı çoğunlukla virüslerden kaynaklanır ve genellikle bir hafta içinde kendiliğinden geçer. Bu sürede bol sıvı almak, ılık tuzlu suyla gargara yapmak (yetişkin ve gargara yapabilen büyük çocuklarda), 1 yaşından büyüklerde bal kullanmak ve sigara dumanından uzak durmak yakınmayı hafifletebilir. Nefes darlığı, salya akıtacak kadar yutamama ya da bir haftayı geçen ağrı muayene gerektirir.
Bu önlemler enfeksiyonu tedavi etmez; iyileşme sürecinde boğazı rahatlatır. Hangisinin size iyi geldiğini denemek, genellikle en pratik yoldur.
Kış aylarında en sık neden soğuk algınlığı ve grip gibi viral enfeksiyonlardır. Boğaz ağrısına burun akıntısı, öksürük ve ses kısıklığı eşlik ediyorsa viral bir tablo daha olasıdır.
Daha az sıklıkla neden bakteriyel enfeksiyondur. Ani başlayan güçlü boğaz ağrısı, ateş, bademciklerde iltihap ve boyunda hassas bezler varken öksürüğün olmaması hekimi bu yönde düşündürebilir. Ayrımı yalnızca bakarak yapmak her zaman mümkün olmadığından hekim gerekirse hızlı test ya da boğaz kültürü ister.
Her boğaz ağrısı enfeksiyon değildir. Sabahları belirginleşen yanma, boğazda takılma hissi ve sık boğaz temizleme mide içeriğinin boğaza kaçmasına; geniz akıntısı da burun ve sinüs yakınmalarına bağlı olabilir. Kuru ortam, sigara ve sesin fazla kullanılması da boğazı tahriş eder.
Antibiyotikler virüslere etki etmez. Viral boğaz ağrısında kullanmak iyileşmeyi hızlandırmaz, ancak yan etki ve antibiyotik direnci riskini artırır. Bu nedenle evde kalan ilaçları kullanmayın. Hekim bakteriyel enfeksiyon saptar ya da kuvvetle düşünürse antibiyotik yazabilir; böyle bir durumda ilacın süresine ve kullanım şekline uyulması gerekir.
Aşağıdaki tablo tanı koydurmaz, hekime ne anlatacağınızı netleştirmeye yardım eder.
| Eşlik eden durum | Akla gelebilecek neden | Ne yapılabilir? |
|---|---|---|
| Burun akıntısı, öksürük, ses kısıklığı | Soğuk algınlığı gibi viral enfeksiyon | Sıvı ve dinlenme; bir hafta izleyin |
| Ani yüksek ateş, öksürüğün olmaması, iltihaplı bademcik | Bakteriyel bademcik enfeksiyonu olasılığı | Muayene ve gerekirse test |
| Sabah artan yanma, boğaz temizleme | Mide içeriğinin boğaza kaçması | Tekrarlıyorsa KBB ya da gastroenteroloji muayenesi |
| Burunda tıkanıklık, geniz akıntısı | Burun ve sinüs yakınmaları | Burun bakımı; on günü geçerse muayene |
| İki haftayı geçen ses kısıklığı | Ses telleriyle ilgili bir sorun | KBB muayenesi |
Küçük çocuklar boğaz ağrısını her zaman söyleyemez. Yemek reddi, huzursuzluk, salya artışı ve geceleri uyanma ilk işaret olabilir. Bu dönemde katı gıda için ısrar etmeyin, yoğurt, çorba ve sıvı ağırlıklı beslenmeyi tercih edin. Asıl izlenmesi gereken çocuğun sıvı alıp almadığıdır: ağzının kuruması, gözyaşının azalması ve az idrar yapması sıvı eksikliğini düşündürür. Karın ağrısı ya da kusmayla birlikte ateşi olan çocukta bakteriyel boğaz enfeksiyonu da değerlendirilebilir.
Acil durum: Nefes almakta zorlanma, hırıltılı solunum, tükürüğünü yutamayıp salya akıtma, boyunda ya da dilde hızlı şişlik varsa 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Viral boğaz ağrısı genellikle bir hafta içinde geçer. Bir haftayı aşan ya da giderek artan ağrıda muayene gerekir.
Ilık içeceğe eklenen limon bazı kişileri rahatlatabilir. Sirke ya da asitli karışımlarla gargara ise tahriş olmuş boğazı daha da yakabilir; önerilmez.
Sıvı alımını sürdürün ve idrar sıklığını izleyin. Sıvı almak istemiyorsa, ateşi düşmüyorsa ya da nefes alırken zorlanıyorsa çocuk doktoruna başvurun.
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini almaz. Şikâyetiniz varsa bir uzmana başvurun.
Tıbbi inceleme: Doç. Dr. Cevat UÇAR · Son güncelleme: 16.11.2026