Bademcik iltihabı (tonsillit), boğazın iki yanındaki bademciklerin enfeksiyonudur. Boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, ateş ve boyunda hassas bezler sık görülür. Çoğu olgu virüse bağlıdır ve birkaç günde düzelir; streptokok gibi bakteriyel enfeksiyonda hekim antibiyotik önerebilir. Nefes darlığı, salya akıtma ya da ağzı açamama acil değerlendirme gerektirir.
Burun akıntısı, öksürük ve ses kısıklığı viral enfeksiyonu daha çok düşündürür. Ani başlangıç, yüksek ateş, öksürüğün olmaması ve bademciklerde iltihap ise bakteriyel enfeksiyon olasılığını artırır. Ancak görünüm kesin ayrım sağlamaz. Beyaz nokta görmek antibiyotik gerektiği anlamına gelmez. Hekim muayene eder, gerekirse hızlı test ya da boğaz kültürü ister.
Viral tonsillitte amaç yakınmaları hafifletmektir. Sıvı alımını sürdürün, yumuşak ve ılık yiyecekleri tercih edin, sesinizi ve bedeninizi dinlendirin. Yetişkin ve gargara yapabilen çocuklar ılık tuzlu suyla gargara yapabilir.
Hekim bakteriyel enfeksiyon saptarsa antibiyotik yazabilir. Kendinizi iyi hissetseniz de ilacın süresini hekimin önerisine göre tamamlayın. Evde kalan antibiyotikleri kullanmayın ve başkasına vermeyin.
Etken mikroplar öksürük, hapşırık ve ortak kullanılan bardak ya da çatal-kaşıkla yayılabilir. Çocuk ateşi düşüp kendini iyi hissedene kadar evde dinlenmelidir. Bakteriyel enfeksiyonda okula dönüş zamanını çocuk doktorunuza sorun.
Her iltihapta ameliyat gerekmez. Kararı; yılda kaç kez tekrarladığı, ne kadar okul ya da iş kaybına yol açtığı, bademcik çevresinde apse geçirilmesi, uyku sırasında nefes durması ya da belirgin horlama gibi etkenler belirler. Hekim, olası yarar ve riskleri kişiye özel değerlendirir.
Bakteriyel tonsillitte yakınmalar çoğu zaman tedaviden sonraki birkaç günde hafifler. Yine de ilacı erken kesmemek, tekrarlama ve komplikasyon riskini azaltır. Ateş 48-72 saatte düşmüyorsa, yeni döküntü ya da nefes sorunu çıkarsa doktorunuzla görüşün. Bir aile üyesinin antibiyotiğini diğerine vermeyin. Daha önce alerji yaşadığınız ilaç varsa hekiminizi mutlaka bilgilendirin.
Yutmak zor olduğunda hedef, sıvı alımını sürdürmektir. Ilık çorba, yoğurt, muhallebi, kompot ve soğuk içecekler daha kolay tüketilebilir. Baharatlı, kızarmış ve asidik gıdalar yanmayı artırabilir. Çocukta yutma ağrısı yüzünden sıvı alımı azalırsa az miktarda ama sık aralıklarla içecek verin. Alkol ve sigara, iyileşme döneminde boğazı daha fazla tahriş eder.
Bademcik iltihabının seyrek ama önemli bir komplikasyonudur. Bir tarafta artan şiddetli ağrı, ağzı açmakta zorlanma, kulağa vuran ağrı, sesin boğuklaşması ve küçük dilin karşı tarafa itilmesi görülebilir. Bu tablo, drenaj ve hastane tedavisi gerektirebilir. Tek taraflı şişlik fark ederseniz beklemeyin. Çocuklarda ise tedavi edilmeyen streptokok enfeksiyonlarının eklemler ve kalbi etkileyebilen akut romatizmal ateş gibi sonuçları olabileceği için hekimin önerdiği test ve tedavi önemlidir.
Acil durum: Nefes darlığı, salya akıtma, ağzı açamama, tek taraflı şiddetli şişlik veya sesin boğuklaşması ("ağızda sıcak patates" gibi konuşma) varsa acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.
Çoğu olguda yakınmalar birkaç günde azalır ve bir haftada düzelir.
Viral ya da bakteriyel enfeksiyonda ve bademcik taşında görülebilir. Tanı için muayene gerekir.
Evet, ama daha çok çocukluk ve ergenlik döneminde görülür. Yetişkinlerde de benzer yakınmalar yapar.
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini almaz. Şikâyetiniz varsa bir uzmana başvurun.
Tıbbi inceleme: Doç. Dr. Cevat UÇAR · Son güncelleme: 16.11.2026