Varikosel Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri
Varikosel, testis torbasında bulunan ve testislerden kirli kanı uzaklaştıran toplardamarların genişlemesiyle ortaya çıkan bir damar problemidir. Basitçe söylemek gerekirse, bacaklardaki varislerin testis çevresinde görülmesine benzer bir durumdur. En sık ergenlik döneminde gelişir ve zamanla ilerleyebilir. Varikosel; ağrı, testiste küçülme, sperm kalitesinde bozulma ve bazı erkeklerde kısırlık gibi sorunlara yol açabilir.
Varikosel Nedir?
Varikosel, testisleri çevreleyen pampiniform pleksus adı verilen toplardamar ağının genişlemesi ve şişmesi durumudur. Normalde bu damarlar, testislerdeki oksijeni azalmış kanı kalbe doğru taşır. Ancak damarlardaki kapakçıkların düzgün çalışmaması nedeniyle kan geri kaçar ve testis çevresinde birikmeye başlar. Bu da damarların genişlemesine ve varikosel oluşmasına neden olur.
Varikosel yalnızca damar genişlemesiyle sınırlı değildir. Testis çevresinde ısı artışı, dolaşım bozukluğu ve toksik maddelerin birikmesi testis fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Bu durum zamanla sperm üretimini, sperm kalitesini ve testosteron üretimini bozabilir.
Varikosel Belirtileri Nelerdir?
Varikosel her zaman belirti vermeyebilir. Ancak birçok erkekte zamanla çeşitli şikâyetlere yol açabilir.
Varikosel belirtileri şunlardır:
Ağrı genellikle:
daha belirgin hale gelir. Uzanınca hafifleme eğilimi gösterebilir.
Varikosel Neden Olur?
Varikoselin kesin nedeni her zaman net değildir. Ancak en yaygın kabul edilen görüş, testis damarlarındaki kapakçıkların düzgün çalışmamasıdır. Bu kapakçıklar kanın kalbe doğru ilerlemesine yardımcı olur. İşlev bozulduğunda kan damar içinde geri kaçar ve testis çevresinde birikir.
Varikoselin daha çok sol testiste görülmesinin nedenleri arasında şunlar yer alır:
Bu nedenle varikosel vakalarının büyük bölümü sol tarafta görülür. Daha az oranda iki taraflı olabilir, yalnızca sağ tarafta görülmesi ise daha nadirdir.
Varikosel Kimlerde Daha Sık Görülür?
Varikosel, çocuk sahibi olan erkeklerde de görülebilir. Ancak infertilite nedeniyle başvuran erkeklerde daha yüksek oranda saptanır.
Varikosel daha sık şu kişilerde görülebilir:
Varikosel Nasıl Anlaşılır?
Varikosel bazı durumlarda kişinin kendi kendine fark edebileceği bir tablo oluşturabilir. Testis üzerinde düzensizlik, şişlik, damar belirginliği veya ağrı hissedilmesi durumunda üroloji uzmanına başvurulmalıdır.
Varikosel Muayenesi Nasıl Yapılır?
Varikosel tanısı için fizik muayene büyük önem taşır. Muayene genellikle:
gerçekleştirilir.
Tanıyı desteklemek ve derecelendirmek amacıyla çoğu zaman skrotal Doppler ultrasonografi istenir.
Varikosel Dereceleri Nelerdir?
Varikosel klinik muayeneye göre genellikle 3 dereceye ayrılır:
Derece 1 (Grade 1)
Normal duruşta belirgin değildir, yalnızca ıkınma ile elle hissedilir.
Derece 2 (Grade 2)
Ayakta hafif belirgindir, ıkınma ile daha belirgin hale gelir.
Derece 3 (Grade 3)
Ayakta, ıkınma olmadan bile genişlemiş damarlar gözle görülebilir.
Varikosel Kısırlığa Neden Olur mu?
Varikosel, erkeklerde tedavi edilebilir kısırlık nedenleri arasında önemli bir yer tutar. Ancak her varikosel vakası kısırlığa yol açmaz. Bazı erkeklerde sperm parametreleri normal kalabilirken, bazılarında sperm sayısı, hareketliliği ve şekli olumsuz etkilenebilir.
Varikosel şu durumlara yol açabilir:
Bu nedenle çocuk sahibi olma planı olan erkeklerde varikosel dikkatle değerlendirilmelidir.
Varikosel Tedavisi Nasıldır?
Varikosel tedavisi her hastada aynı değildir. Tedavi planı; hastanın şikâyetlerine, testis boyutuna, semen analizine ve çocuk sahibi olma isteğine göre belirlenir.
Destek Tedavileri
Sperm parametrelerinde hafif bozulma olan veya infertilite sorunu olmayan bazı hastalarda:
tercih edilebilir.
Cerrahi Tedavi
Aşağıdaki durumlarda ameliyat düşünülebilir:
Varikosel Ameliyatı Nedir?
Varikosel ameliyatına varikoselektomi adı verilir. Bu işlemde genişlemiş toplardamarlar bağlanarak testisin sağlıklı dolaşımının korunması amaçlanır. En sık kullanılan ve en başarılı yöntem mikrocerrahi varikoselektomidir.
Varikosel Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Mikrocerrahi yöntemde, kasık bölgesinden küçük bir kesi yapılır ve mikroskop yardımıyla genişlemiş damarlar dikkatle bulunup bağlanır. Bu sırada:
korunur.
Bu yöntem, komplikasyon ve nüks riskini azaltması nedeniyle günümüzde altın standart kabul edilir.
Ameliyat Süresi
Ameliyat genellikle:
Çoğu hasta aynı gün taburcu edilir.
Varikosel Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci
Varikosel ameliyatı sonrası iyileşme genellikle hızlıdır.
Ameliyat Sonrası Beklenen Durumlar
bunlar genellikle birkaç gün içinde azalır.
Günlük Yaşama Dönüş
Varikosel Ameliyatının Faydaları
Uygun hastalarda yapılan varikosel ameliyatı şu faydaları sağlayabilir:
Sperm kalitesindeki düzelme çoğu zaman hemen değil, birkaç ay içinde görülür.
Varikosel Ameliyatı Sonrası Sperm Ne Zaman Düzelir?
Sperm üretim süreci yaklaşık 90 gün sürdüğü için ameliyat sonrası ilk değerlendirme genellikle 3. ayda yapılır. En belirgin iyileşme çoğu hastada 6. ayda görülür. Bazı hastalarda 9. ve 12. aylarda da ek düzelme devam edebilir.
Ancak her hastada aynı sonuç alınmaz. Bazı erkeklerde belirgin düzelme olurken, bazılarında sınırlı değişiklik görülebilir.
Varikosel Ameliyatının Riskleri Var mıdır?
Her cerrahi işlemde olduğu gibi varikosel ameliyatında da bazı riskler olabilir. Ancak mikrocerrahi yöntemde bu riskler oldukça düşüktür.
Olası komplikasyonlar:
Mikrocerrahi teknikte bu riskler diğer yöntemlere göre daha az görülür.
Varikosel Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Varikosel kendi kendine düzelmez. Tedavi edilmeyen durumlarda zamanla:
görülebilir.
Varikosel Hakkında Sık Sorulan Sorular
Varikosel ağrısı nasıldır?
Genellikle künt, çekilme tarzında ve rahatsız edici bir ağrıdır. Ayakta kalınca veya efor sonrası artabilir.
Varikosel sertleşmeye engel olur mu?
İleri ve uzun süreli varikosel, testosteron üretimini etkileyerek cinsel istekte azalma ve ereksiyon sorunlarına katkıda bulunabilir.
Her varikosel ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Cerrahi kararı her hasta için ayrı değerlendirilir.
Varikosel tekrarlar mı?
Mikrocerrahi yöntemde nüks oranı oldukça düşüktür.
Varikosel ameliyatı sonrası çocuk sahibi olunabilir mi?
Uygun hastalarda sperm parametrelerinde düzelme olabilir ve doğal yolla gebelik şansı artabilir. Ancak sonuç kişiden kişiye değişir.
Varikosel gençlerde görülür mü?
Evet. Özellikle ergenlik döneminde ortaya çıkabilir ve bu dönemde dikkatli takip gerektirir.
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Testis ağrısı, şişlik, sperm kalitesinde düşüş veya kısırlık şüphesi olan kişilerin üroloji uzmanına başvurması gerekir.