Sintigrafi Nedir?

Sintigrafi Nedir?

Sintigrafi Nedir?

Sintigrafi, nükleer tıp alanında kullanılan ve organların hem yapısal hem de işlevsel özellikleri hakkında bilgi sağlayabilen bir görüntüleme yöntemidir. İşlem sırasında düşük miktarda radyoaktif madde içeren radyofarmasötik adı verilen özel maddeler kullanılır.

Radyofarmasötik madde vücuda verildikten sonra incelenmek istenen organ veya dokuda belirli ölçüde birikir. Maddenin yaydığı gama ışınları, gama kamera adı verilen özel görüntüleme cihazları tarafından algılanır. Böylece radyofarmasötik maddenin vücuttaki dağılımı görüntülenebilir.

Sintigrafi yalnızca organların görünümü hakkında değil, aynı zamanda bazı organların nasıl çalıştığı, kanlanması veya metabolik aktivitesi hakkında da bilgi verebilir. Bu özelliği sayesinde bazı hastalıkların değerlendirilmesinde diğer görüntüleme yöntemlerini tamamlayıcı olarak kullanılabilir.

Sintigrafi Ne İşe Yarar?

Sintigrafi, farklı organ ve sistemlerin fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir. Hangi sintigrafi yönteminin uygulanacağı kişinin şikâyetlerine, mevcut hastalıklarına ve hekimin değerlendirmek istediği organa göre değişir.

Sintigrafi ile:

• Kemik metabolizması değerlendirilebilir.
• Kalp kasının kanlanması incelenebilir.
• Böbreklerin çalışma kapasitesi değerlendirilebilir.
• Tiroid bezinin fonksiyonu hakkında bilgi edinilebilir.
• Akciğerlerin hava ve kan dolaşımı incelenebilir.
• Bazı tümörlerin veya enfeksiyon odaklarının değerlendirilmesine katkı sağlanabilir.

Sintigrafi sonuçları tek başına tanı koymak için yeterli olmayabilir. Bulgular; muayene, laboratuvar testleri ve diğer görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirilir.

Sintigrafi Hangi Durumlarda Yapılır?

Sintigrafi birçok farklı hastalığın değerlendirilmesinde kullanılabilir. Kullanım alanı uygulanacak radyofarmasötik maddeye ve incelenen organa göre değişir.

Sintigrafi aşağıdaki durumların değerlendirilmesinde istenebilir:

• Kemik hastalıkları
• Bazı kanser türlerinin kemiklere yayılımının araştırılması
• Tiroid bezinin çalışma durumunun değerlendirilmesi
• Koroner arter hastalığı şüphesi
• Kalp kasının kanlanmasının incelenmesi
• Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi
• İdrar yollarındaki bazı tıkanıklıkların araştırılması
• Akciğer damarlarındaki pıhtı şüphesi
• Bazı enfeksiyon ve inflamasyon odaklarının araştırılması

Her hastalık veya şikâyet için sintigrafi gerekli değildir. Testin uygun olup olmadığına kişinin sağlık durumu ve diğer tetkik sonuçları dikkate alınarak karar verilir.

Sintigrafi Çeşitleri Nelerdir?

Sintigrafi, incelenen organ veya sisteme göre farklı türlerde uygulanabilir. En sık kullanılan sintigrafi yöntemleri arasında kemik, tiroid, kalp, böbrek ve akciğer sintigrafileri yer alır.

Kemik Sintigrafisi

Kemik sintigrafisi, kemik dokusundaki metabolik aktivitenin değerlendirilmesinde kullanılan bir nükleer tıp yöntemidir.

Kemik sintigrafisi;

• Bazı kemik enfeksiyonlarının,
• Açıklanamayan kemik ağrılarının,
• Bazı kırıkların,
• Kemik tümörlerinin,
• Kanserin kemiklere yayılımının

değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Görüntülerde radyofarmasötik maddenin normalden fazla veya az tutulduğu bölgeler saptanabilir. Bu bulgular tek başına belirli bir hastalık anlamına gelmez ve diğer tetkiklerle birlikte değerlendirilir.

Tiroid Sintigrafisi

Tiroid sintigrafisi, tiroid bezinin fonksiyonel yapısını değerlendirmek amacıyla uygulanabilir.

Tiroid nodüllerinin hormon üretim özelliklerinin değerlendirilmesi, tiroid bezinin çalışma durumunun incelenmesi veya bazı tiroid hastalıklarının ayırıcı tanısı amacıyla kullanılabilir.

Sintigrafide tiroid dokusunun radyofarmasötik maddeyi ne ölçüde tuttuğu ve bez içerisindeki dağılımı değerlendirilir.

Kardiyak Sintigrafi

Kardiyak sintigrafi veya miyokard perfüzyon sintigrafisi, kalp kasına ulaşan kan akımını değerlendirmek amacıyla kullanılan bir görüntüleme yöntemidir.

Özellikle koroner arter hastalığı şüphesinde kalp kasının dinlenme ve stres sırasındaki kanlanması incelenebilir.

Test sırasında kişiye egzersiz yaptırılabilir veya kalbin çalışma yükünü değiştiren ilaçlardan yararlanılabilir. Kullanılacak yöntem kişinin sağlık durumuna göre belirlenir.

Böbrek Sintigrafisi

Böbrek sintigrafisi, böbreklerin kanlanmasını ve çalışma fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Test ile:

• Böbreklerin ayrı ayrı fonksiyonları,
• İdrarın böbrekten mesaneye geçişi,
• İdrar yollarındaki olası tıkanıklıklar,
• Bazı doğumsal böbrek ve idrar yolu sorunları

değerlendirilebilir.

Uygulanacak böbrek sintigrafisi türüne göre işlem ve hazırlık aşamaları değişebilir.

Akciğer Sintigrafisi

Akciğer sintigrafisi, akciğerlerin hava alışverişi ve kan dolaşımını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Ventilasyon-perfüzyon sintigrafisi olarak da adlandırılan bu yöntem özellikle pulmoner emboli, yani akciğer damarlarında pıhtı bulunması şüphesinde kullanılabilir.

İşlem sırasında akciğerlerin havalanması ile kanlanması karşılaştırılarak değerlendirme yapılır.

Sintigrafi Nasıl Yapılır?

Sintigrafinin uygulanma şekli yapılacak incelemenin türüne göre değişebilir. Genel olarak işlem birkaç aşamadan oluşur.

Öncelikle düşük miktarda radyoaktif madde içeren radyofarmasötik kişiye verilir. Bu madde çoğunlukla damar yoluyla uygulanır ancak bazı incelemelerde ağızdan veya solunum yoluyla da verilebilir.

Radyofarmasötik maddenin incelenmek istenen organ veya dokuya ulaşması için belirli bir süre beklenebilir. Bu süre uygulanacak sintigrafiye göre birkaç dakika ile birkaç saat arasında değişebilir. Bazı incelemelerde görüntüleme farklı zamanlarda tekrar edilebilir.

Daha sonra kişi görüntüleme masasına uzanır. Gama kamera incelenecek bölgenin üzerinde veya çevresinde konumlandırılır.

Kamera, radyofarmasötik maddeden yayılan gama ışınlarını algılayarak görüntüler oluşturur. Görüntüleme sırasında kişinin mümkün olduğunca hareketsiz kalması istenir.

Bazı sintigrafi türlerinde farklı açılardan görüntü alınması veya ek çekimler yapılması gerekebilir.

Elde edilen görüntüler nükleer tıp uzmanı tarafından değerlendirilir.

Sintigrafi Ne Kadar Sürer?

Sintigrafinin süresi yapılan incelemenin türüne göre önemli ölçüde değişebilir.

Görüntüleme işleminin kendisi bazı testlerde yaklaşık 20-60 dakika sürebilir. Ancak radyofarmasötik maddenin ilgili organa ulaşmasının beklenmesi nedeniyle toplam süreç birkaç saate uzayabilir.

Kemik sintigrafisi gibi bazı incelemelerde enjeksiyon ile görüntüleme arasında birkaç saat beklenmesi gerekebilir. Bazı nükleer tıp tetkikleri ise birden fazla gün süren görüntüleme protokollerini içerebilir.

Bu nedenle işlem süresi hakkında en doğru bilgi, uygulanacak sintigrafi türü belirlendikten sonra verilebilir.

Sintigrafi Öncesi Hazırlık Nasıl Olmalıdır?

Sintigrafi öncesinde yapılması gereken hazırlıklar testin türüne göre değişir. Her sintigrafi için aynı hazırlık kuralları geçerli değildir.

Genel olarak aşağıdaki konulara dikkat edilmesi istenebilir:

• Kullanılan ilaçların sağlık ekibine bildirilmesi
• Bilinen hastalıkların ve alerjilerin paylaşılması
• Gebelik ihtimali varsa işlem öncesinde bilgi verilmesi
• Emzirme döneminde olunması halinde sağlık ekibinin bilgilendirilmesi
• Önceden yapılan görüntüleme veya nükleer tıp tetkiklerinin paylaşılması
• Takı ve metal aksesuarların görüntüleme öncesinde çıkarılması

Bazı sintigrafi türlerinde açlık gerekebilirken bazılarında normal beslenmeye devam edilebilir. Kalp sintigrafisi gibi belirli incelemeler öncesinde kafein içeren yiyecek ve içeceklerin sınırlandırılması istenebilir.

Bu nedenle hazırlık konusunda genel öneriler yerine, uygulanacak tetkik için verilen özel talimatlara uyulması önemlidir.

Sintigrafi Öncesi Aç Kalmak Gerekir mi?

Her sintigrafi öncesinde aç kalmak gerekmez.

Açlık gereksinimi yapılan incelemeye göre değişir. Örneğin bazı kalp, mide veya tiroidle ilgili nükleer tıp incelemelerinde belirli bir süre açlık istenebilir.

Kemik veya bazı böbrek sintigrafilerinde ise farklı hazırlık protokolleri uygulanabilir.

İşlem öncesinde verilen beslenme ve ilaç kullanımı talimatlarının takip edilmesi görüntülerin doğru değerlendirilebilmesi açısından önem taşır.

Sintigrafi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Sintigrafide kullanılan radyofarmasötik maddelerin büyük bölümü zaman içerisinde doğal yollarla vücuttan uzaklaştırılır.

Bazı incelemelerden sonra yeterli miktarda sıvı tüketilmesi ve sık idrara çıkılması, radyofarmasötik maddenin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir.

Kullanılan radyofarmasötik maddeye bağlı olarak sağlık ekibi belirli bir süre:

• Hamile kişilerle yakın temasın sınırlandırılması,
• Küçük çocuklarla uzun süreli yakın temastan kaçınılması,
• Emzirmeye geçici olarak ara verilmesi

gibi özel önerilerde bulunabilir.

Bu süreler kullanılan radyoaktif maddeye göre değiştiğinden kişiye verilen nükleer tıp talimatlarının takip edilmesi gerekir.

Sintigrafi Zararlı mıdır?

Sintigrafi sırasında iyonlaştırıcı radyasyon içeren radyofarmasötik maddeler kullanılır. Uygulanan radyasyon dozu, yapılan tetkikin türüne göre değişir ve tıbbi gereklilik doğrultusunda mümkün olan uygun düzeylerde tutulmaya çalışılır.

Her radyasyon içeren tıbbi işlemde olduğu gibi sintigrafi de tamamen risksiz olarak değerlendirilmez. Bununla birlikte tetkik gerekli görüldüğünde sağlayacağı tıbbi bilginin potansiyel risklere karşı değerlendirilmesi esas alınır.

Sintigrafinin tekrar edilip edilmeyeceğine ise kişinin tıbbi ihtiyacı, önceki tetkikleri ve alınacak radyasyon dozu göz önünde bulundurularak karar verilir.

Sintigrafinin Riskleri ve Yan Etkileri Nelerdir?

Sintigrafi genel olarak iyi tolere edilen bir görüntüleme yöntemidir. Bununla birlikte kullanılan radyofarmasötik maddeler ve işlem nedeniyle bazı riskler bulunabilir.

Radyasyon Maruziyeti

Sintigrafide kullanılan radyofarmasötikler belirli miktarda iyonlaştırıcı radyasyon içerir.

Alınan doz testin türüne göre değişir. Tetkikin gerekli olduğu durumlarda yarar ve olası radyasyon riski sağlık profesyonelleri tarafından birlikte değerlendirilir.

Alerjik Reaksiyon

Radyofarmasötik maddelere karşı alerjik reaksiyonlar seyrek görülür.

Olası belirtiler arasında kaşıntı, kızarıklık veya döküntü bulunabilir. Daha önce ilaç veya radyofarmasötik maddelere karşı reaksiyon yaşanmışsa işlem öncesinde sağlık ekibine bilgi verilmesi önemlidir.

Enjeksiyon Bölgesinde Rahatsızlık

Radyofarmasötik damar yoluyla uygulanıyorsa enjeksiyon bölgesinde kısa süreli ağrı, hassasiyet veya morarma oluşabilir.

Gebelik ve Emzirme

Radyoaktif maddeler nedeniyle gebelik ve emzirme döneminde özel değerlendirme gerekir.

Hamile olan, hamilelik ihtimali bulunan veya emziren kişilerin işlem öncesinde mutlaka sağlık ekibine bilgi vermesi gerekir. Tetkikin uygulanıp uygulanmayacağı ve alınması gereken önlemler kişiye özel olarak belirlenir.

Sintigrafi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Sintigrafi ağrılı bir işlem midir?

Sintigrafi görüntülemesinin kendisi genellikle ağrıya neden olmaz. Radyofarmasötik damar yoluyla uygulanıyorsa iğne girişine bağlı kısa süreli bir rahatsızlık hissedilebilir.

Uzun süren çekimlerde hareketsiz kalmak bazı kişiler için rahatsız edici olabilir.

Sintigrafide verilen radyoaktif madde vücuttan nasıl atılır?

Radyofarmasötik maddeler zaman içerisinde radyoaktif özelliklerini kaybeder ve çoğunlukla idrar veya dışkı yoluyla vücuttan uzaklaştırılır.

Bazı incelemelerden sonra yeterli sıvı tüketilmesi önerilebilir.

Sintigrafi sonucu hemen çıkar mı?

Görüntüleme tamamlandıktan sonra görüntülerin nükleer tıp uzmanı tarafından incelenmesi gerekir.

Sonucun hazırlanma süresi sağlık kuruluşunun çalışma düzenine, tetkikin türüne ve ek değerlendirme gerekip gerekmediğine göre değişebilir.

Sintigrafi ile kanser anlaşılır mı?

Sintigrafi bazı kanserlerin değerlendirilmesinde veya kanserin belirli dokulara yayılımının araştırılmasında kullanılabilir. Ancak sintigrafide görülen anormal bir bulgu tek başına kanser tanısı anlamına gelmez.

Kesin değerlendirme için diğer görüntüleme yöntemleri, laboratuvar testleri veya gerektiğinde biyopsi gibi ek incelemeler gerekebilir.

Kemik sintigrafisi neyi gösterir?

Kemik sintigrafisi kemiklerdeki metabolik aktiviteyi gösterir.

Kırık, enfeksiyon, tümör veya bazı kemik hastalıklarında radyofarmasötik tutulumunda değişiklik görülebilir. Ancak benzer görüntü farklı hastalıklarda ortaya çıkabileceğinden sonuçlar diğer klinik bilgilerle birlikte değerlendirilir.

Sintigrafi ile tomografi arasındaki fark nedir?

Bilgisayarlı tomografi ağırlıklı olarak organ ve dokuların anatomik yapısını ayrıntılı biçimde görüntüler. Sintigrafi ise kullanılan radyofarmasötik sayesinde organların fonksiyonları ve metabolik aktiviteleri hakkında bilgi sağlayabilir.

Bazı durumlarda iki yöntemin birlikte kullanılması gerekebilir.

Sintigrafi kaç kez yapılabilir?

Sintigrafinin kaç kez yapılabileceği konusunda herkes için geçerli sabit bir sayı bulunmaz.

Tetkikin tekrarlanmasına; tıbbi gereklilik, kullanılan radyofarmasötik, alınan radyasyon dozu, kişinin yaşı ve sağlık durumu gibi faktörler değerlendirilerek karar verilir.

Sintigrafiden sonra radyasyon yayılır mı?

Radyofarmasötik uygulandıktan sonra vücutta kısa süreli olarak düşük düzeyde radyoaktivite bulunabilir.

Bu nedenle kullanılan maddeye bağlı olarak bir süre küçük çocuklar ve hamile kişilerle yakın temasın sınırlandırılması önerilebilir. Gerekli süre ve önlemler işlem sonrasında sağlık ekibi tarafından bildirilir.

Sintigrafi çekimi sırasında hareket edilir mi?

Görüntülerin net olabilmesi için çekim sırasında çoğunlukla hareketsiz kalınması gerekir.

Bazı incelemelerde farklı görüntüler elde etmek amacıyla sağlık personelinin yönlendirmesiyle pozisyon değiştirilmesi istenebilir.

Sintigrafi herkese yapılabilir mi?

Sintigrafi birçok kişide uygulanabilir ancak gebelik, emzirme, kullanılan ilaçlar ve mevcut sağlık durumu gibi faktörler önceden değerlendirilmelidir.

Tetkikin kişiye uygun olup olmadığına nükleer tıp uzmanı ve ilgili hekim tarafından karar verilir.

Sintigrafi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Sintigrafi görüntülerinde radyofarmasötik maddenin incelenen organ veya dokudaki dağılımı değerlendirilir. Normalden daha fazla veya daha az madde tutan bölgeler bazı fonksiyonel değişikliklere işaret edebilir.

Ancak sintigrafide saptanan bir değişiklik tek başına belirli bir hastalığın kesin göstergesi olmayabilir. Sonuçlar kişinin şikâyetleri, muayene bulguları, laboratuvar sonuçları ve diğer görüntüleme tetkikleriyle birlikte değerlendirilir.

Sintigrafi gerekliliği, uygulanacak yöntemin türü ve işlem sonrasında alınması gereken önlemler kişisel sağlık durumuna göre değişebileceğinden nükleer tıp uzmanının yönlendirmeleri dikkate alınmalıdır.