Polen, burun ve gözde alerjik yakınmaların yanı sıra alerjik astımı da tetikleyebilir. Hapşırık, burun akıntısı ve göz kaşıntısına öksürük, göğüste sıkışma ya da hışıltı ekleniyorsa astım açısından değerlendirme gerekir. Polen dönemi başlamadan önce tedavi planını hekimle gözden geçirmek ve koruyucu ilaçları düzenli kullanmak atakları azaltabilir.
Burun ve bronşlar aynı solunum yolunun parçasıdır. Alerjik riniti olan kişilerde astım daha sık görülür; astımı olanlarda da alerjik yakınmalar yaygındır. Bu nedenle baharda yalnızca "alerjim var" denilerek geçilen gece öksürüğü ve egzersizle gelen nefes darlığı atlanabilir.
Hekim önce öyküyü ayrıntılı dinler ve akciğerleri muayene eder. Solunum fonksiyon testi ve bronş açıcı ilaca yanıt astım tanısına yardımcı olur. Alerjik tetikleyicileri anlamak için cilt testi ya da kan testi değerlendirilebilir. Tanı, yakınmaların dönemselliği ile birlikte yorumlanır.
Astımda koruyucu inhaler ilaçlar hava yollarındaki iltihabı kontrol eder. Yakınmalar azaldı diye kendi başınıza bırakmak bahar geldiğinde atak riskini artırabilir. Rahatlatıcı inhaleri haftada sık kullanma ihtiyacı, kontrolün yetersiz olabileceğini gösterir ve hekim kontrolü gerektirir. İnhaler kullanım tekniğinizi her kontrolde gösterin; yanlış teknik ilacın akciğere ulaşmasını azaltır.
Yakınmalar belli aylarda başlar, yağmurlu günlerde hafifleyip rüzgârlı ve kuru günlerde artabilir. Sık hapşırık, burun akıntısı, gözde kaşıntı ve sulanma, geniz akıntısı tipiktir. Ateşin olmaması ve yakınmaların haftalarca sürmesi soğuk algınlığından ayırmaya yardımcı olur. Türkiye'de ağaç polenleri çoğunlukla ilkbaharda, çayır polenleri bahar sonu ve yaz başında, yabani ot polenleri ise yaz sonunda yakınmaya neden olabilir. Süreler bölgeye ve yıla göre değişir.
Sezon başlamadan 2-4 hafta önce şunları gözden geçirmek ataklara hazırlıklı olmayı sağlar:
Dik oturun, sakin kalmaya çalışın ve doktorunuzun yazılı planına göre rahatlatıcı inhalerinizi kullanın. Yakın zamanda hekiminizle plan yapmadıysanız 112'yi aramaktan çekinmeyin. Yakınmalar düzelse bile aynı gün hekiminizi arayın; tedavinin gözden geçirilmesi gerekebilir. Polen sezonunda hem burun hem bronş tedavisini aksatmamak, kriz riskini azaltmaya yardımcı olur.
Acil durum: Rahatlatıcı inhaler yardımcı olmuyorsa, konuşmakta ya da yürümekte zorlanıyorsanız, dudaklarınız morarıyorsa ya da bitkinlik varsa 112'yi arayın.
Evet. Çocuklukta daha sık başlasa da yetişkinlikte de ortaya çıkabilir.
Yoğun polen dönemlerinde solunan polen miktarını azaltabilir. Ancak ilaç tedavisinin yerini almaz.
Alerjen immünoterapisi seçili kişilerde değerlendirilir. Uygunluğu ve süreyi alerji uzmanı ya da ilgili hekim belirler.
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini almaz. Şikâyetiniz varsa bir uzmana başvurun.
Tıbbi inceleme: Dr. Öğr. Üyesi Tuncay GÜLER · Son güncelleme: 16.11.2026