Canlı Destek
* Canlı desteğe bağlanmak için KVKK metnini onaylamanız gerekmektedir.
Mide Bulantısı Neden Olur Bulantıya Ne İyi Gelir
Mide bulantısı; kişinin kusacakmış gibi hissetmesiyle tanımlanan, ancak her zaman kusmayla sonuçlanmayan yaygın bir belirtidir. Üst karında rahatsızlık, boğaza doğru yükselen huzursuzluk, iştahsızlık, terleme, tükürük artışı veya kokulara karşı hassasiyet eşlik edebilir.
Bulantı tek başına bir hastalık değildir. Sindirim sistemi enfeksiyonlarından ilaç yan etkilerine, gebelikten migrene, iç kulak hastalıklarından kalp ve sinir sistemi sorunlarına kadar birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca bulantının varlığı değil; ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve hangi belirtilerin eşlik ettiği önemlidir.
Kısa süreli ve hafif bulantı çoğu zaman küçük yudumlarla sıvı tüketme, küçük porsiyonlar hâlinde beslenme ve tetikleyici kokulardan uzaklaşma gibi yöntemlerle azalabilir. Bununla birlikte bulantıya göğüs ağrısı, şiddetli karın ağrısı, kanlı kusma, bilinç değişikliği veya ciddi sıvı kaybı eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
İçindekiler
Mide Bulantısı Nedir?
Bulantı, kusma isteği veya kusacakmış gibi olma hissidir. Kusma ise mide içeriğinin ağız yoluyla dışarı atılmasıdır. Kişide bulantı olmadan kusma gelişebileceği gibi, bulantı hissedildiği hâlde hiç kusma olmayabilir.
Bulantı sırasında şu belirtiler görülebilir:
Bulantı ve kusma, beyin sapındaki kusma merkezinin sindirim sistemi, iç kulak, kan dolaşımı ve beynin farklı bölgelerinden gelen uyarılarla etkinleşmesi sonucunda gelişebilir. Bu nedenle her bulantı doğrudan mide hastalığına bağlı değildir.
Mide Bulantısı Neden Olur?
Mide bulantısının çok sayıda olası nedeni vardır. En sık karşılaşılan nedenler arasında şunlar bulunur:
Daha az sık görülen ancak önemli nedenler arasında bağırsak tıkanıklığı, apandisit, pankreas iltihabı, kalp krizi, menenjit, kafa travması ve kafa içi basınç artışı gibi durumlar yer alır. Belirtilerin şiddeti ve eşlik eden bulgular, hangi nedenlerin öncelikle araştırılacağını belirler.
Mide ve Bağırsak Enfeksiyonları
Viral gastroenterit ve bazı gıda kaynaklı hastalıklar bulantının sık nedenlerindendir. Bulantıya çoğunlukla:
eşlik eder.
Viral gastroenterit vakalarının çoğu bir haftadan kısa sürer ve destek tedavisiyle iyileşir. Ancak sık kusma ve ishal, özellikle bebeklerde, yaşlılarda, hamilelerde ve kronik hastalığı bulunanlarda ciddi sıvı kaybına yol açabilir.
Gıda Zehirlenmesi
Kirlenmiş yiyecek veya içeceklerin tüketilmesi bulantı, kusma, ishal, ateş ve karın ağrısına neden olabilir. Belirtilerin yiyecek tüketildikten ne kadar süre sonra başladığı, hastalığa neden olan etken hakkında fikir verebilir; ancak yalnızca başlangıç süresine bakılarak kesin tanı konulamaz.
Aynı yemeği tüketen birden fazla kişide benzer belirtiler gelişmesi, dışkıda kan, yüksek ateş veya belirgin sıvı kaybı bulunması durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Gıda zehirlenmelerinin çoğu destek tedavisiyle düzelir; antibiyotik her hastada gerekli değildir.
Reflü, Gastrit ve Hazımsızlık
Mide asidinin yemek borusuna kaçması, mide iç yüzeyinin tahriş olması veya hazımsızlık bulantıya eşlik edebilir.
Şu belirtiler görülebilir:
Yemeklerden sonra tekrarlayan bulantı, erken doyma, sürekli mide ağrısı, yutma güçlüğü veya istemsiz kilo kaybı varsa gastroenteroloji değerlendirmesi gerekebilir. Tedavi bulantının bastırılmasından önce reflü, gastrit veya diğer temel nedenin yönetilmesini hedefler.
Migren
Bulantı ve kusma migren atağına eşlik edebilir. Bulantıyla birlikte:
görülebilir.
Her şiddetli baş ağrısı migren değildir. Daha önce yaşanmamış ani ve çok şiddetli baş ağrısı, ensede sertlik, ateş, bilinç değişikliği, konuşma bozukluğu veya güç kaybıyla birlikte bulantı bulunması acil değerlendirme gerektirir.
Taşıt Tutması
Taşıt tutması, gözlerden gelen hareket bilgisiyle iç kulaktaki denge sisteminden gelen bilgilerin birbiriyle uyuşmaması sonucunda ortaya çıkabilir.
Belirtiler arasında:
bulunabilir.
Yolculuk sırasında ufka veya sabit bir noktaya bakmak, telefona ya da kitaba uzun süre bakmamak, temiz hava almak, aracın daha az hareket eden bölümünü tercih etmek ve yolculuk öncesinde ağır yemeklerden kaçınmak yardımcı olabilir. Taşıt tutması ilaçları uyku hâli ve dikkat azalmasına neden olabileceğinden araç kullanacak kişiler tarafından kontrolsüz kullanılmamalıdır.
İç Kulak ve Denge Sistemi Hastalıkları
Vertigo ve bazı iç kulak hastalıklarında bulantıya çevrenin döndüğü hissi, dengesizlik, kulakta dolgunluk veya işitme değişikliği eşlik edebilir.
Baş dönmesiyle birlikte:
gelişmesi, inme gibi nörolojik bir acil durumun belirtisi olabilir. Bu durumda bulantının yalnızca “kulak kristallerinden” kaynaklandığı varsayılmamalıdır.
Stres ve Kaygı
Yoğun stres veya kaygı sırasında sindirim sisteminin hareketleri, iştah ve solunum biçimi değişebilir. Bu durum bazı kişilerde mide sıkışması, bulantı, bağırsak hareketlerinde değişiklik veya kusma hissine yol açabilir.
Bununla birlikte yeni başlayan veya sürekli devam eden bulantı doğrudan strese bağlanmamalıdır. Öncelikle ilaçlar, gebelik, enfeksiyonlar ve diğer tıbbi nedenler değerlendirilmelidir. Kaygı günlük yaşamı etkiliyor, panik ataklara veya yemek yemekten kaçınmaya yol açıyorsa psikiyatri ya da klinik psikoloji desteği alınabilir.
Mide Bulantısının Zamanlaması Ne Anlama Gelebilir?
Bulantının hangi durumda ortaya çıktığı olası nedenlere ilişkin ipucu verebilir. Ancak zamanlama tek başına tanı koydurmaz.
Yemekten sonra bulantı
Yemekten sonra gelişen bulantı şu durumlarla ilişkili olabilir:
Yağlı yemeklerden sonra sağ üst karın ağrısı, sırta veya sağ omuza yayılan ağrı ve kusma gelişmesi safra kesesi sorunu açısından değerlendirme gerektirebilir.
Açken bulantı
Uzun süre öğün atlama, mide asidi, bazı ilaçlar veya kan şekerindeki değişiklikler açlık sırasında bulantıya katkıda bulunabilir. Diyabeti olan ve glukoz düşürücü tedavi kullanan kişilerde terleme, titreme, çarpıntı ve bilinç bulanıklığıyla birlikte bulantı gelişirse kan şekeri düşüklüğü değerlendirilmelidir.
Sabah bulantısı
Sabah saatlerinde bulantı:
gibi farklı nedenlerle görülebilir.
Sabah bulantısı yalnızca gebelik anlamına gelmez. Gebelik ihtimali bulunan kişilerde adet gecikmesi varsa gebelik testi yapılması uygun olabilir.
Gece bulantısı
Gece veya yatınca artan bulantı reflüyle ilişkili olabilir. Ancak ağrı, nefes darlığı, soğuk terleme veya göğüste baskıyla birlikte gelişen gece bulantısı kalp-damar sorunları açısından acil değerlendirme gerektirebilir.
İlaçlar Mide Bulantısına Neden Olabilir mi?
Evet. Bulantı, birçok ilacın yaygın yan etkilerinden biridir.
Bulantıya neden olabilen ilaç ve tedaviler arasında şunlar bulunabilir:
Yeni bir ilaca başlandıktan veya doz artırıldıktan sonra bulantı gelişirse ilaç kendi kendine bırakılmamalıdır. İlacı reçete eden doktor veya eczacıyla görüşülerek ilacın yemekle alınıp alınmayacağı, doz değişikliği veya alternatif tedavi gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.
Özellikle diyabet veya obezite tedavisinde kullanılan bazı ilaçlarda bulantı beklenen bir yan etki olabilir. Ancak şiddetli veya devam eden karın ağrısı, sürekli kusma ve sıvı alamama normal bir yan etki olarak kabul edilmemeli, tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
Gebelikte Mide Bulantısı Normal midir?
Gebelikte bulantı ve kusma oldukça yaygındır. Çoğunlukla gebeliğin erken döneminde başlar. “Sabah bulantısı” olarak adlandırılsa da günün herhangi bir saatinde görülebilir.
Hafif gebelik bulantısında:
yardımcı olabilir.
Bulantı ve kusma nedeniyle sıvı veya yiyecek alınamaması, kilo kaybı, koyu renkli idrar, çok az idrara çıkma, baş dönmesi veya bayılma gelişmesi hiperemezis gravidarum adı verilen daha ağır tabloyu düşündürebilir. Bu durumda damar yoluyla sıvı ve ilaç tedavisi gerekebilir.
Gebelikte bulantının ilk kez dokuzuncu haftadan sonra başlaması, gebeliğin ikinci yarısında şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, sağ üst karın ağrısı veya yüksek tansiyon belirtileriyle birlikte görülmesi başka nedenlerin araştırılmasını gerektirir.
Gebelikte bitkisel ürün veya bulantı ilacı kullanılmadan önce kadın hastalıkları ve doğum uzmanına danışılmalıdır.
Zencefil Bulantıya İyi Gelir mi?
Zencefil, bulantı için yaygın olarak kullanılan bitkisel ürünlerden biridir. Araştırmalar zencefilin gebelikle ilişkili bazı hafif bulantı ve kusma vakalarında yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Taşıt tutması, kemoterapi veya ameliyat sonrası bulantıdaki etkinliğine ilişkin sonuçlar ise tutarlı değildir.
Zencefil ürünleri:
gibi yan etkilere neden olabilir. İlaç kullananlar, hamileler ve emzirenler yoğun zencefil takviyesi kullanmadan önce sağlık profesyoneline danışmalıdır. Gıda miktarında kullanılan zencefil ile yoğun kapsül ve özütler aynı şekilde değerlendirilmez.
Mide Bulantısı Nasıl Değerlendirilir?
Bulantının nedenini belirlemek için öncelikle ayrıntılı sağlık öyküsü alınır.
Doktor şu konuları sorgulayabilir:
Fizik muayenede sıvı kaybı, ateş, tansiyon, karın hassasiyeti, nörolojik bulgular ve denge sistemi değerlendirilebilir.
Hangi Testler Yapılabilir?
Her bulantı vakasında test yapılması gerekmez. Testler şikâyetin süresine, şiddetine ve eşlik eden belirtilere göre seçilir.
Gerekli görülen durumlarda:
uygulanabilir.
Amaç yalnızca bulantıyı baskılamak değil, sürekli veya ağır bulantıya neden olan hastalığı belirlemektir.
Mide Bulantısına Ne İyi Gelir?
Hafif ve kısa süreli bulantıda aşağıdaki yöntemler denenebilir:
Sıvıları küçük yudumlarla tüketin
Bir defada büyük miktarda su içmek kusmayı tetikleyebilir. Bunun yerine su veya tolere edilen sıvılar küçük yudumlarla ve sık aralıklarla alınabilir.
Kusma veya ishal varsa suyun yanı sıra eczaneden temin edilen oral rehidrasyon solüsyonları sıvı ve elektrolit kaybının yerine konulmasına yardımcı olabilir. Ağızdan hiçbir sıvı tutulamıyorsa damar yoluyla sıvı tedavisi gerekebilir.
Küçük porsiyonlar tüketin
Mideyi bir anda doldurmak yerine küçük ve sık öğünler daha iyi tolere edilebilir. İştah geri döndükçe kişi normal beslenme düzenine kademeli biçimde dönebilir.
Tolere edilebilen yiyecekler arasında:
bulunabilir.
Yalnızca birkaç sade yiyecekten oluşan kısıtlı bir diyetin uzun süre uygulanması gerekli değildir. Kişi kendini daha iyi hissettikçe dengeli beslenmeye dönmelidir.
Yağlı ve ağır yiyecekleri geçici olarak sınırlandırın
Kızartmalar, çok yağlı yemekler, büyük
