Canlı Destek
* Canlı desteğe bağlanmak için KVKK metnini onaylamanız gerekmektedir.
Madalyon Hastalığı (Pityriasis Rosea) Nedir Belirtileri ve Tedavisi
Madalyon hastalığı, tıbbi adıyla pityriasis rosea, çoğunlukla göğüs, sırt ve karın bölgesinde pembe, kırmızı, kahverengi veya mor tonlarında pullu döküntülere neden olan bir cilt hastalığıdır. Genellikle “haberci plak” adı verilen tek ve daha büyük bir lekeyle başlar. Birkaç gün veya hafta içinde bu lekenin çevresinde daha küçük döküntüler gelişebilir.
Madalyon hastalığı çoğunlukla hafif seyreder, bulaşıcı kabul edilmez ve genellikle tedavi uygulanmadan birkaç hafta içerisinde kendiliğinden geriler. Bununla birlikte döküntüler mantar enfeksiyonu, egzama, sedef hastalığı, ilaç reaksiyonları ve bazı enfeksiyonlarla benzer görünebilir. Bu nedenle özellikle ilk kez ortaya çıkan, hızla yayılan veya uzun süre geçmeyen döküntülerin dermatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
İçindekiler
Madalyon Hastalığı Nedir?
Madalyon hastalığı, ciltte oval veya yuvarlak biçimli, ince pullanma gösteren döküntülerle seyreden, kendini sınırlayan iltihabi bir cilt hastalığıdır.
Hastalık çoğunlukla gövde üzerinde tek bir büyük lekenin ortaya çıkmasıyla başlar. Daha sonra göğüs, sırt, karın, boyun ve üst kollarda daha küçük döküntüler gelişebilir. Sırttaki döküntüler cildin doğal çizgileri boyunca sıralandığında çam ağacının dallarına benzeyen bir görünüm oluşturabilir.
Madalyon hastalığı her yaşta görülebilmekle birlikte çocuklarda, ergenlerde ve genç yetişkinlerde daha sık görülür. Vakaların önemli bir kısmı 10–35 yaş aralığında ortaya çıkar.
Madalyon Hastalığı ile Gül Hastalığı Aynı Şey midir?
Pityriasis rosea, halk arasında “madalyon hastalığı” veya “gül hastalığı” olarak adlandırılabilir. Ancak “gül hastalığı” ifadesi, yüzde kızarıklık ve damar belirginleşmesiyle seyreden rozasea hastalığı için de kullanılmaktadır.
Bu iki hastalık birbirinden farklıdır:
Tanımlardaki karışıklığı önlemek için “madalyon hastalığı” veya “pityriasis rosea” ifadelerinin kullanılması daha açıklayıcıdır.
Madalyon Hastalığı Neden Olur?
Madalyon hastalığının kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Hastalığın herpes virüs ailesinde yer alan insan herpes virüsü 6 ve 7’nin yeniden etkinleşmesiyle ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Ancak bu ilişki kesin olarak kanıtlanmış değildir ve pityriasis rosea, uçuk veya zona gibi değerlendirilmemelidir.
Bazı vakaların ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde daha sık görülmesi, enfeksiyon benzeri belirtilerle başlayabilmesi ve hastalığın genellikle bir kez geçirilmesi viral bir tetikleyici olabileceği düşüncesini desteklemektedir.
Bununla birlikte yoğun stresin, bağışıklık sisteminin zayıflamasının veya vitamin eksikliklerinin madalyon hastalığına doğrudan neden olduğu kesin olarak gösterilmiş değildir.
Bazı ilaçlar pityriasis roseaya benzeyen döküntülere yol açabilir. Yeni bir ilaca başladıktan sonra döküntü gelişmesi durumunda kullanılan ilaçlar sağlık profesyoneline bildirilmelidir. İlaçlar hekim önerisi olmadan bırakılmamalıdır.
Haberci Plak Nedir?
Haberci plak, madalyon hastalığının çoğunlukla ilk görülen belirtisidir. Genellikle göğüs, sırt, karın veya boyun bölgesinde ortaya çıkan, diğer döküntülerden daha büyük, oval veya yuvarlak bir lekedir.
Haberci plak:
Haberci plağın ortaya çıkmasından birkaç gün ile yaklaşık iki hafta sonra vücudun başka bölgelerinde daha küçük lezyonlar gelişebilir. Ancak her hastada belirgin bir haberci plak görülmeyebilir.
Madalyon Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Madalyon hastalığının görünümü ve şiddeti kişiden kişiye değişebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
Haberci plak
Hastalık çoğunlukla gövde üzerinde tek ve büyük bir lekenin oluşmasıyla başlar. Bu leke ilk bakışta mantar enfeksiyonu veya egzama ile karıştırılabilir.
Küçük ve oval döküntüler
Haberci plağın ardından göğüs, sırt ve karın bölgesinde çok sayıda küçük döküntü gelişebilir. Döküntüler zamanla boyun, üst kol ve üst bacaklara doğru yayılabilir.
İnce pullanma
Lezyonların özellikle iç kenarlarında ince, kepek benzeri bir pullanma görülebilir. Pullanma, pityriasis roseanın karakteristik özelliklerinden biridir.
Kaşıntı
Bazı kişilerde kaşıntı hiç görülmezken bazı kişilerde hafif, orta veya daha şiddetli olabilir. Sıcak hava, terleme, dar kıyafetler ve cildin tahriş edilmesi kaşıntıyı artırabilir.
Cilt renginde geçici değişiklik
Döküntüler iyileştikten sonra ciltte geçici açık veya koyu renk değişiklikleri kalabilir. Bu durum özellikle koyu tenli kişilerde daha belirgin olabilir. Renk değişikliklerinin düzelmesi, aktif döküntünün iyileşmesinden daha uzun sürebilir.
Döküntü öncesinde genel belirtiler
Bazı kişilerde döküntüler başlamadan birkaç gün önce:
gibi üst solunum yolu enfeksiyonuna benzeyen belirtiler görülebilir. Bu belirtiler her hastada ortaya çıkmaz.
Farklı Cilt Renklerinde Nasıl Görünür?
Madalyon hastalığının rengi kişinin doğal ten rengine göre farklılık gösterebilir.
Açık tenli kişilerde döküntüler çoğunlukla pembe veya kırmızı görünürken koyu tenli kişilerde:
tonlarında görülebilir.
Koyu cilt tonlarında lezyonlar gövde dışında yüz, kol ve bacaklarda daha belirgin olabilir. Hastalık iyileştikten sonra geçici renk koyulaşması veya açılması meydana gelebilir. Bu renk farklılığı aktif hastalığın sürdüğü anlamına gelmeyebilir.
Madalyon Hastalığı En Sık Hangi Bölgelerde Görülür?
Döküntüler çoğunlukla şu bölgelerde görülür:
Sırtta oluşan döküntüler cildin doğal gerilim çizgilerine paralel şekilde sıralanabilir. Avuç içleri, ayak tabanları ve ağız içi çoğunlukla etkilenmez.
Avuç içinde, ayak tabanında, ağız çevresinde veya genital bölgede döküntü bulunması pityriasis roseayı tamamen dışlamaz. Ancak bu yerleşim farklı hastalıkların araştırılmasını gerektirebileceği için dermatoloji değerlendirmesi alınmalıdır.
Madalyon Hastalığı Bulaşıcı mıdır?
Madalyon hastalığı bulaşıcı kabul edilmez. Döküntülere dokunmak, aynı ortamda bulunmak, sarılmak veya ortak eşya kullanmakla başka bir kişiye geçtiği gösterilmemiştir.
Hastalığın viral bir tetikleyiciyle ilişkili olabileceği düşünülmesine rağmen pityriasis rosea tanısı alan kişinin ailesinden, okuldan veya iş ortamından uzak kalması gerekmez. Havlu, kıyafet ve çarşafların ayrı kullanılması tıbbi olarak zorunlu değildir.
Madalyon Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı çoğunlukla dermatoloji muayenesiyle konulur. Dermatolog:
değerlendirir.
Tipik vakalarda kan testi veya biyopsi yapılması genellikle gerekmez. Ancak görünüm tipik değilse veya farklı bir hastalıktan şüpheleniliyorsa ek incelemeler yapılabilir.
İhtiyaca göre:
istenebilir.
Döküntüler özellikle avuç içlerini veya ayak tabanlarını etkiliyorsa, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riski bulunuyorsa ya da klinik görünüm tipik değilse frengi gibi pityriasis roseaya benzeyebilen hastalıkların dışlanması gerekebilir.
Madalyon Hastalığıyla Karışabilen Hastalıklar Nelerdir?
Madalyon hastalığı şu cilt hastalıklarıyla benzer görünebilir:
Pityriasis rosea bir mantar hastalığı değildir. Bu nedenle doktor değerlendirmesi olmadan mantar kremi kullanmak döküntülerin geçmesini sağlamayabilir ve tanının gecikmesine neden olabilir. Pityriasis rosea ile pityriasis versicolor da birbirinden farklı hastalıklardır.
Madalyon Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?
Madalyon hastalığı çoğunlukla kendiliğinden iyileştiği için her hastada ilaç tedavisi gerekmez. Tedavinin temel amacı kaşıntıyı, kuruluğu ve ciltteki rahatsızlık hissini azaltmaktır.
Döküntüler çoğunlukla 6–8 hafta içinde geriler. Bazı kişilerde iyileşme 10–12 haftayı veya daha uzun bir süreyi bulabilir.
Nemlendiriciler
Parfüm ve alkol içermeyen nemlendiriciler cilt kuruluğunu ve kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olabilir. Nemlendiricinin ılık duşun ardından, cilt hafif nemliyken uygulanması tercih edilebilir.
Kaşıntı giderici kremler
Doktor tarafından uygun görülmesi durumunda kaşıntıyı ve kızarıklığı azaltmak için topikal kortikosteroid içeren kremler reçete edilebilir.
Bu kremler özellikle yüz, kasık ve koltuk altı gibi hassas bölgelere doktor önerisi olmadan uygulanmamalıdır.
Antihistaminik ilaçlar
Kaşıntının günlük yaşamı veya uykuyu etkilemesi durumunda ağızdan kullanılan antihistaminik ilaçlardan yararlanılabilir. İlacın seçimi; kişinin yaşı, gebelik durumu, kullandığı diğer ilaçlar ve mevcut hastalıkları dikkate alınarak yapılmalıdır.
Antiviral tedavi
Yaygın, erken dönemde başlayan veya şiddetli seyreden bazı vakalarda dermatolog tarafından asiklovir gibi antiviral tedaviler değerlendirilebilir. Bu tedavi her hastaya rutin olarak verilmez ve hekim kararıyla kullanılmalıdır.
Fototerapi
Şiddetli kaşıntı veya yaygın döküntü bulunan seçilmiş hastalarda kontrollü ultraviyole B fototerapisi değerlendirilebilir. Fototerapi, güneşlenmek veya solaryuma girmekle aynı değildir ve dermatoloji gözetiminde uygulanmalıdır.
Güneş yanığı döküntülerin daha belirgin hâle gelmesine ve kalıcı renk değişikliği riskinin artmasına neden olabilir.
Kaşıntıyı Azaltmak İçin Evde Neler Yapılabilir?
Kaşıntıyı ve cilt tahrişini azaltmak için şu önlemler uygulanabilir:
Cildi serin tutmak, parfüm içermeyen bakım ürünleri kullanmak ve güneş yanığından korunmak belirtilerin kötüleşmesini önlemeye yardımcı olabilir.
Bitkisel yağlar, sirke, kolonya, karbonat, diş macunu veya tahriş edici karışımlar döküntünün üzerine uygulanmamalıdır. Bu maddeler hastalığı tedavi etmediği gibi kontakt dermatit ve cilt tahrişine neden olabilir.
Madalyon Hastalığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Madalyon hastalığı çoğunlukla herhangi bir tedavi uygulanmadan kendiliğinden geçer. Tedavi edilmemesi genellikle hastalığın kalıcı hâle gelmesine veya ciddi bir enfeksiyona dönüşmesine neden olmaz.
Kaşıntının şiddetli olması hâlinde cildin sürekli kaşınması tahrişe, yara oluşumuna ve nadiren ikincil bakteriyel enfeksiyona zemin hazırlayabilir. Ancak bu durum pityriasis roseanın beklenen sonucu değildir.
Döküntüler 10–12 haftayı geçtiği hâlde iyileşmiyorsa veya gittikçe artıyorsa tanının yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Madalyon Hastalığı İz Bırakır mı?
Pityriasis rosea genellikle kalıcı yara izi bırakmadan iyileşir. Bununla birlikte döküntülerin bulunduğu alanlarda geçici renk değişiklikleri görülebilir.
Özellikle koyu cilt tonlarında:
iyileşmeden sonra bir süre devam edebilir.
Lezyonların kaşınması, tahriş edilmesi veya güneş yanığına maruz kalması renk değişikliklerinin daha uzun sürmesine neden olabilir.
Madalyon Hastalığı Tekrarlar mı?
Madalyon hastalığının tekrar etmesi mümkündür ancak yaygın değildir. Hastaların çoğu hastalığı yalnızca bir kez geçirir.
Tekrar eden döküntülerde tanının doğru olup olmadığı, kullanılan ilaçlar ve pityriasis roseayı taklit edebilecek diğer cilt hastalıkları yeniden değerlendirilmelidir. Tekrarlama, mutlaka bağışıklık sisteminin zayıf olduğu anlamına gelmez.
Gebelikte Madalyon Hastalığı Önemli midir?
Gebelik döneminde ortaya çıkan yeni ve yaygın döküntüler mutlaka sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir. Pityriasis roseaya benzeyen bazı enfeksiyonlar ve gebeliğe özgü cilt hastalıkları farklı takip veya tedavi gerektirebilir.
Madalyon hastalığının gebeliğe etkileri konusunda bilimsel veriler kesin değildir. Bazı gözlemsel çalışmalar, özellikle gebeliğin ilk 15 haftasında başlayan yaygın ve ağır pityriasis rosea vakalarıyla olumsuz gebelik sonuçları arasında ilişki olabileceğini bildirmiştir. Buna karşılık daha yeni bazı çalışmalar, gebelerde genel olarak belirgin bir risk artışı saptamamıştır. Bulguların çelişkili olması nedeniyle kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurulamamaktadır.
Gebelikte pityriasis rosea tanısı alan kişinin:
önerilir. AAD de gebelik sırasında pityriasis rosea şüphesi bulunan kişilerin tanı için dermatoloğa başvurmasını ve kadın doğum uzmanını bilgilendirmesini önermektedir.
Çocuklarda Madalyon Hastalığı Görülür mü?
Madalyon hastalığı çocuklarda ve ergenlerde görülebilir. Hastalık çoğunlukla hafif seyreder ve yetişkinlerde olduğu gibi birkaç hafta içerisinde kendiliğinden iyileşebilir.
Çocuklarda döküntülerin görünümü bazen yetişkinlerden farklı olabilir. Yüz, kol ve bacak tutulumu daha belirgin görülebilir. Çocuğun döküntüleri yoğun biçimde kaşıması hâlinde tırnakların kısa tutulması, cildin nemlendirilmesi ve pamuklu kıyafetler kullanılması yardımcı olabilir.
Çocuklarda kullanılacak kaşıntı kremleri ve antihistaminik ilaçlar yaşa ve kiloya göre belirlenmelidir. Yetişkinlere reçete edilmiş ilaçlar çocuklarda kullanılmamalıdır.
Ne Zaman Dermatoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda dermatoloji değerlendirmesi alınması uygun olur:
Hangi Durumlarda Acil Değerlendirme Gerekir?
Madalyon hastalığı çoğunlukla acil bir durum değildir. Ancak döküntüyle birlikte aşağıdaki belirtiler varsa acil sağlık değerlendirmesi alınmalıdır:
Bu belirtiler pityriasis roseadan çok ciddi alerjik reaksiyonları, ilaç reaksiyonlarını veya farklı enfeksiyonları düşündürebilir.
Madalyon Hastalığı Hakkında Yaygın Yanılgılar
“Madalyon hastalığı temasla bulaşır.”
Madalyon hastalığı bulaşıcı kabul edilmez. Aynı evde bulunmak veya döküntülere temas etmek hastalığın geçmesine neden olmaz.
“Madalyon hastalığı bir mantar enfeksiyonudur.”
Pityriasis rosea mantar hastalığı değildir. Ancak haberci plak mantara benzeyebildiği için tanıdan emin olunmadığında mantar incelemesi yapılabilir.
“Bağışıklık sistemi zayıfladığı için ortaya çıkar.”
Hastalığın kesin nedeni bilinmemektedir. Her pityriasis rosea vakası bağışıklık sistemi zayıflığına bağlanmamalıdır.
“Kaşıntı varsa hastalık ağır seyrediyordur.”
Kaşıntının şiddeti hastalığın tehlikeli veya ağır olduğu anlamına gelmez. Bazı kişilerde lezyon sayısı az olduğu hâlde kaşıntı yoğun olabilir.
“Güneşlenmek hastalığı tedavi eder.”
