Canlı Destek
* Canlı desteğe bağlanmak için KVKK metnini onaylamanız gerekmektedir.
Glokom, halk arasında bilinen adıyla göz tansiyonu, göz içi basıncının yükselmesi ya da optik sinirin farklı nedenlerle zarar görmesi sonucunda ortaya çıkan ciddi bir göz hastalığıdır. Çoğu zaman erken dönemde belirti vermeden ilerlediği için birçok kişi hastalığın farkına geç varır. Oysa glokom, zamanında tanı konulmadığında kalıcı görme kaybına neden olabilen önemli bir sağlık sorunudur.
Bu nedenle glokom hakkında bilgi sahibi olmak, risk faktörlerini bilmek ve düzenli göz kontrollerini ihmal etmemek büyük önem taşır.
Glokom Nedir?
Glokom, göz ile beyin arasındaki görsel iletişimi sağlayan optik sinirin hasar görmesiyle gelişen kronik ve ilerleyici bir göz hastalığıdır. En sık neden, göz içi sıvısının üretimi ile dışarı atılımı arasındaki dengenin bozulmasıdır. Bu dengesizlik göz içi basıncının artmasına yol açabilir ve zamanla optik sinirde hasar oluşturabilir.
Ancak glokom yalnızca yüksek göz tansiyonu olan kişilerde görülmez. Bazı hastalarda göz içi basıncı normal sınırlarda olsa da optik sinir etkilenebilir. Bu yüzden glokom, yalnızca basınç hastalığı değil; görme sinirini tehdit eden bir göz hastalığı olarak değerlendirilmelidir.
Erken dönemde çoğu zaman sessiz ilerlediği için glokom, sık sık “sessiz hırsız” olarak tanımlanır.
Glokom Belirtileri Nelerdir?
Glokomun en zorlayıcı yönlerinden biri, hastalığın uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesidir. Özellikle açık açılı glokomda kişi uzun süre günlük yaşamında bir sorun fark etmeyebilir. Belirtiler çoğu zaman hastalık ilerlediğinde ortaya çıkar.
Glokomda görülebilecek belirtiler şunlardır:
Görme Alanında Daralma
Glokomun en tipik bulgularından biri, çevresel görmenin zamanla azalmasıdır. Kişi başlangıçta bunu fark etmeyebilir çünkü merkezi görme bir süre korunur. Ancak ilerleyen dönemde yanlardan gelen nesneleri seçmek zorlaşabilir. Halk arasında bu durum bazen tünel görüşü olarak ifade edilir.
Göz Ağrısı
Özellikle kapalı açılı glokom gibi ani gelişen durumlarda gözde ciddi ağrı olabilir. Bu ağrı bazen alın bölgesine ya da başın bir tarafına yayılabilir. Şiddetli göz ağrısı hafife alınmamalı, gecikmeden göz hekimine başvurulmalıdır.
Baş Ağrısı
Glokoma bağlı baş ağrısı çoğu zaman göz çevresinde hissedilir. Bazı kişiler bu durumu migren ya da sinüzit ile karıştırabilir. Baş ağrısına bulanık görme ya da göz ağrısı eşlik ediyorsa dikkatli olunmalıdır.
Bulanık Görme
Göz içi basıncındaki ani yükselmeler ya da optik sinirde oluşan hasar, bulanık görmeye neden olabilir. Özellikle sabah saatlerinde daha belirgin hissedilen bulanıklık bazı hastalarda ilk dikkat çeken yakınmalardan biridir.
Işıkların Etrafında Haleler Görme
Bazı glokom hastaları ışık kaynaklarının çevresinde renkli halkalar ya da parlama görebilir. Bu durum özellikle gece araç kullanırken daha fazla fark edilir. Göz içi basıncının yükseldiği dönemlerde ortaya çıkabilir.
Mide Bulantısı ve Kusma
Akut glokom atağında yalnızca gözle ilgili belirtiler değil, mide bulantısı ve kusma gibi genel belirtiler de görülebilir. Bu tablo acil değerlendirme gerektirir.
Glokomun Türleri Nelerdir?
Glokom tek tip bir hastalık değildir. Gelişme şekline, göz içi yapılarına ve altta yatan nedenlere göre farklı türlere ayrılır.
Açık Açılı Glokom
En sık görülen glokom türüdür. Yavaş ilerler ve çoğu zaman erken dönemde fark edilmez. Göz içi sıvısının boşalma sistemi zamanla yeterince çalışamaz hale gelir. Düzenli kontrol yapılmadığında tanı gecikebilir.
Kapalı Açılı Glokom
Göz içi sıvısının aniden dışarı atılamaması sonucu göz içi basıncı hızla yükselir. Şiddetli göz ağrısı, baş ağrısı, bulanık görme, mide bulantısı ve gözde kızarıklıkla ortaya çıkabilir. Acil müdahale gerektiren bir durumdur.
Normal Basınçlı Glokom
Bu türde göz içi basıncı normal seviyelerde olmasına rağmen optik sinir hasarı gelişebilir. Damar yapısı, dolaşım bozuklukları ve genetik yatkınlık etkili olabilir. Tanısı daha dikkatli değerlendirme gerektirir.
Konjenital (Doğuştan) Glokom
Bebeklik döneminde ya da doğumdan itibaren görülen nadir ama önemli bir glokom türüdür. Gözde büyüme, aşırı sulanma, ışığa hassasiyet ve korneada bulanıklık gibi belirtilerle fark edilebilir.
İkincil Glokom
Başka bir hastalığa, travmaya ya da ilaç kullanımına bağlı gelişen glokom türüdür. Uzun süreli kortizon kullanımı, üveit, göz yaralanmaları ve bazı sistemik hastalıklar bu gruba neden olabilir.
Glokom Neden Olur?
Glokomun ortaya çıkışında tek bir neden yoktur. En yaygın mekanizma, göz içindeki sıvının normal şekilde boşalamaması sonucu göz içi basıncının artmasıdır. Bununla birlikte bazı kişilerde göz tansiyonu normal olsa bile optik sinir daha hassas olabilir.
Glokom gelişiminde rol oynayabilen faktörler şunlardır:
Özellikle ailesinde glokom bulunan kişilerde risk daha yüksektir. Bu nedenle aile öyküsü olan bireylerin düzenli göz kontrolünü ihmal etmemesi gerekir.
Glokom Kimlerde Daha Sık Görülür?
Glokom her yaşta görülebilse de bazı kişilerde risk daha fazladır. Özellikle 40 yaşından sonra düzenli göz muayenesi daha da önemli hale gelir.
Risk grubunda yer alabilecek kişiler şunlardır:
Risk faktörü taşımak glokom olduğu anlamına gelmez; ancak bu kişilerde düzenli takip çok daha önemlidir.
Glokom Nasıl Teşhis Edilir?
Glokom tanısı yalnızca göz tansiyonu ölçümü ile konulmaz. Tanı için birden fazla testin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Çünkü bazı kişilerde göz içi basıncı yüksek olduğu halde glokom gelişmeyebilir, bazı kişilerde ise normal basınçla glokom görülebilir.
Glokom tanısında kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:
Tonometri
Göz içi basıncını ölçmek için yapılır. Göz tansiyonu hakkında önemli bilgi verir ancak tek başına tanı koydurucu değildir.
Görme Alanı Testi
Görme alanında kayıp olup olmadığını gösterir. Glokomun ilerleme düzeyi hakkında bilgi sağlar.
Optik Sinir Değerlendirmesi
Göz dibi muayenesi ile optik sinirde hasar belirtileri araştırılır.
Pakimetri
Kornea kalınlığını ölçer. Çünkü kornea kalınlığı, göz içi basıncı ölçümünün doğru yorumlanmasında önemlidir.
OCT (Optik Koherens Tomografi)
Optik sinir ve retina sinir lifi tabakasını ayrıntılı olarak değerlendiren ileri görüntüleme yöntemidir. Erken dönem değişiklikleri saptamada faydalıdır.
Gonyoskopi
Göz içi sıvısının dışarı boşaldığı açının açık mı kapalı mı olduğunu değerlendirmek için kullanılır.
Glokom Nasıl Tedavi Edilir?
Glokom tedavisinde temel amaç, mevcut görmeyi korumak ve optik sinirdeki hasarın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Tedavi, hastalığın türüne, evresine ve hastanın genel durumuna göre planlanır.
Göz Damlaları
Glokom tedavisinde en sık başvurulan ilk seçenektir. Göz içi sıvısının üretimini azaltabilir ya da sıvının dışarı akışını kolaylaştırabilir. Düzenli kullanım çok önemlidir.
Ağızdan Kullanılan İlaçlar
Bazı durumlarda göz damlalarına ek olarak kullanılabilir. Özellikle kısa süreli kontrol gereken dönemlerde tercih edilebilir.
Lazer Tedavileri
Bazı glokom türlerinde etkili bir seçenektir. Açık açılı glokomda sıvı drenajını artırmaya, dar açılı glokomda ise sıvının geçişini kolaylaştırmaya yardımcı olabilir.
Cerrahi Tedavi
İlaç ve lazer ile yeterli kontrol sağlanamadığında cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Ameliyatlarda amaç göz içi sıvısının daha rahat dışarı çıkmasını sağlamaktır.
Düzenli Takip
Glokom çoğu zaman uzun süreli takip gerektiren bir hastalıktır. Tedavi başlandıktan sonra da düzenli kontrollerin sürdürülmesi gerekir.
Glokom Ölçümü Nasıl Yapılır?
Glokom şüphesinde ilk değerlendirilen başlıklardan biri göz içi basıncıdır. Bu ölçüm farklı yöntemlerle yapılabilir. Çoğu kısa sürer ve hastaya ciddi rahatsızlık vermez.
Kullanılan yöntemler arasında şunlar yer alır:
Bazı testlerde damla ile uyuşturma sonrası hafif temas olurken bazı yöntemlerde göze temas edilmez.
Glokom Önlenebilir mi?
Glokomu tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir. Ancak erken tanı ile görme kaybı riskini azaltmak mümkündür. Bunun için en etkili yaklaşım, özellikle risk grubunda olan kişilerde düzenli göz muayenesidir.
Glokom riskini azaltmaya yardımcı olabilecek önlemler şunlardır:
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır:
Bu belirtiler özellikle akut glokom atağı açısından önem taşıyabilir ve hızlı değerlendirme gerektirebilir.
Sık Sorulan Sorular
Glokom körlük yapar mı?
Evet, tedavi edilmediğinde glokom kalıcı görme kaybına neden olabilir. Ancak erken tanı ve düzenli takip ile bu risk önemli ölçüde azaltılabilir.
Glokom tamamen iyileşir mi?
Glokomda oluşan optik sinir hasarı genellikle geri döndürülemez. Tedavinin amacı hastalığın ilerlemesini durdurmak veya yavaşlatmaktır.
Glokom sadece yaşlılarda mı görülür?
Hayır. Daha sık ileri yaşta görülse de gençlerde, çocuklarda ve hatta doğuştan da ortaya çıkabilir.
Göz tansiyonu normal olan kişide glokom olur mu?
Evet. Normal basınçlı glokom adı verilen türde göz içi basıncı normal olsa bile optik sinir hasarı gelişebilir.
Sonuç
Glokom, erken dönemde sessiz ilerleyebilen ancak ilerlediğinde görme üzerinde kalıcı etkiler bırakabilen ciddi bir göz hastalığıdır. Bu nedenle belirtiler ortaya çıkmasını beklemeden, özellikle risk grubundaysanız düzenli göz muayenesinden geçmeniz önemlidir. Erken tanı, doğru tedavi ve düzenli takip sayesinde görme kaybı riski büyük ölçüde azaltılabilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
