Canlı Destek
* Canlı desteğe bağlanmak için KVKK metnini onaylamanız gerekmektedir.
Periferik Damar Hastalığı Nedir Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri
Periferik damar hastalığı, kalp dışındaki atardamar, toplardamar veya lenf damarlarında daralma, tıkanma ya da dolaşım bozukluğu gelişmesiyle ortaya çıkan bir damar hastalığıdır. En sık görülen formu periferik arter hastalığıdır ve genellikle damar sertliği yani ateroskleroz nedeniyle gelişir.
Periferik arter hastalığında, damarların daralması sonucu bacak, kol, beyin, böbrek veya bağırsak gibi organ ve dokulara yeterli kan akışı sağlanamayabilir. Hastalık yavaş ilerleyebilir ve uzun süre belirti vermeyebilir. Ancak ilerleyen durumlarda yürümekle gelen bacak ağrısı, ayaklarda soğukluk, yara iyileşmesinde gecikme, geçici felç belirtileri veya inme gibi ciddi sorunlara yol açabilir.
Yazı İçeriği
Periferik damar hastalığı, kalp dışındaki damarları etkileyen dolaşım bozukluklarını ifade eder. Bu hastalık atardamarları, toplardamarları veya lenf damarlarını etkileyebilir. Ancak günlük kullanımda çoğunlukla bacak ve kol atardamarlarını etkileyen periferik arter hastalığı için kullanılır.
Periferik damar hastalığında damar içinde daralma veya tıkanıklık gelişebilir. Bu durum, ilgili bölgeye yeterli oksijen ve besin taşınmasını zorlaştırır. En sık bacak damarları etkilenir. Bununla birlikte şah damarı, böbrek damarları, bağırsak damarları ve kol damarları da etkilenebilir.
Periferik arter hastalığı, kalpten çıkan kanı vücudun farklı bölgelerine taşıyan atardamarlarda daralma veya tıkanma gelişmesidir. En sık neden, damar duvarında yağ, kolesterol ve kalsiyum birikimiyle oluşan ateroskleroz yani damar sertliğidir.
Damar sertliği zamanla damarın iç çapını daraltabilir. Bunun sonucunda özellikle hareket sırasında kasların ihtiyaç duyduğu kan akışı yeterince sağlanamayabilir. Bu durum bacaklarda yürümekle ortaya çıkan ağrı, kramp, yorgunluk veya soğukluk hissiyle kendini gösterebilir.
Periferik Arter Hastalığı Neden Önemlidir?
Periferik arter hastalığı yalnızca bacak damarlarını ilgilendiren basit bir dolaşım sorunu değildir. Damar sertliği vücuttaki farklı damar yataklarını etkileyebilen sistemik bir hastalıktır. Bu nedenle periferik arter hastalığı olan kişilerde kalp damar hastalığı, inme ve diğer damar sorunları açısından risk artabilir.
Hastalık ilerlediğinde şu sorunlara yol açabilir:
Bu nedenle erken tanı, risk faktörlerinin kontrol altına alınması ve uygun tedavi planı önemlidir.
Periferik damar hastalığının en sık nedeni aterosklerozdur. Ateroskleroz, damar duvarında yağ ve kolesterol birikmesiyle damarın daralmasına neden olur. Zamanla kan akımı azalabilir veya pıhtı oluşumu ile damar tıkanabilir.
Periferik damar hastalığına yol açabilecek nedenler şunlardır:
Damar hastalığı riski, birden fazla risk faktörünün bir arada bulunmasıyla artabilir.
Periferik Arter Hastalığı İçin Kimler Risk Altındadır?
Periferik arter hastalığı bazı kişilerde daha sık görülür. Özellikle damar sertliği riskini artıran durumlar hastalığın gelişiminde önemli rol oynar.
Risk faktörleri şunlardır:
Sigara ve diyabet, periferik damar hastalığı açısından en önemli risk faktörleri arasında yer alır.
Periferik damar hastalığı uzun süre belirti vermeyebilir. Belirtiler, etkilenen damara ve kan akımındaki azalmaya göre değişir. En sık bacak damarlarında belirti görülür.
Periferik arter hastalığında görülebilecek belirtiler şunlardır:
Yürümekle gelen ve dinlenince geçen bacak ağrısı, periferik arter hastalığı açısından önemli bir belirtidir.
Bacak Damar Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?
Bacak damar tıkanıklığında belirtiler hastalığın derecesine göre değişebilir. Erken dönemde yalnızca yürümekle ağrı olurken, ileri dönemde istirahat halinde de ağrı görülebilir.
Bacak damar tıkanıklığında dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
Bu belirtiler varsa kalp ve damar cerrahisi değerlendirmesi önerilir.
Karotis Arter Hastalığı Nedir?
Karotis arterler, boynun iki yanında bulunan ve halk arasında şah damarı olarak bilinen atardamarlardır. Bu damarlar beyne kan taşır. Karotis arter hastalığında damar içinde plak birikimi nedeniyle daralma gelişebilir.
Karotis darlığı, beyne giden kan akımını azaltabilir veya plak üzerinden pıhtı kopması sonucu beyin damarlarında tıkanmaya neden olabilir. Bu durum geçici iskemik atak veya inme riskini artırabilir.
Geçici İskemik Atak ve İnme Belirtileri Nelerdir?
Karotis arter hastalığı bazı kişilerde belirti vermeyebilir. Ancak bazı durumlarda geçici iskemik atak veya inme belirtileriyle ortaya çıkabilir. Geçici iskemik atak belirtileri kısa sürede düzelse bile ciddiye alınmalıdır.
Geçici iskemik atak veya inme belirtileri şunlardır:
Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeden 112 Acil aranmalıdır. Belirtilerin kısa sürede düzelmesi, tıbbi değerlendirme gereksinimini ortadan kaldırmaz.
Periferik Arter Hastalığı Tanısı Nasıl Konur?
Periferik arter hastalığı tanısında hastanın şikâyetleri, risk faktörleri ve fizik muayene bulguları birlikte değerlendirilir. Bacak nabızlarının muayenesi, cilt rengi, ısı değişiklikleri ve yara varlığı tanıda yol gösterici olabilir.
Tanıda kullanılabilecek yöntemler şunlardır:
Hangi tetkikin gerekli olduğu hastanın belirtilerine ve risk durumuna göre hekim tarafından belirlenir.
Ayak Bileği-Kol Basınç İndeksi Nedir?
Ayak bileği-kol basınç indeksi, bacak damarlarındaki kan akımını değerlendirmek için kullanılan basit ve yardımcı bir testtir. Ayak bileğinden ve koldan ölçülen tansiyon değerleri karşılaştırılır.
Bu test, bacak damarlarında daralma veya tıkanıklık olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olabilir. Sonuçlar hekim tarafından diğer muayene bulguları ile birlikte yorumlanmalıdır.
Periferik Damar Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?
Periferik damar hastalığının tedavisi hastalığın derecesine, etkilenen damara, hastanın şikâyetlerine ve eşlik eden hastalıklara göre planlanır. Tedavide temel amaç kan akımını artırmak, belirtileri azaltmak, damar hastalığının ilerlemesini yavaşlatmak ve kalp-inme riskini azaltmaktır.
Tedavi seçenekleri şunlardır:
Tedavi geciktirilmemeli ve kişinin damar sağlığı bütüncül olarak değerlendirilmelidir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri Neden Önemlidir?
Periferik arter hastalığında yaşam tarzı değişiklikleri tedavinin önemli bir parçasıdır. Sigaranın bırakılması, düzenli yürüyüş programı, sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
Dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Özellikle diyabeti olan kişilerde ayak bakımı ve yara kontrolü büyük önem taşır.
Periferik Arter Hastalığında İlaç Tedavisi
İlaç tedavisi, damar hastalığının ilerlemesini azaltmak ve pıhtı riskini kontrol etmek amacıyla kullanılabilir. Hangi ilacın kullanılacağı hastanın durumuna göre hekim tarafından belirlenir.
İlaç tedavisinde şu gruplar değerlendirilebilir:
İlaçlar doktor önerisi olmadan kullanılmamalı, kesilmemeli veya doz değişikliği yapılmamalıdır.
Periferik Arter Hastalığında Anjiyografi ve Endovasküler Tedavi
Bazı hastalarda tanı ve tedavi amacıyla anjiyografi yapılabilir. Anjiyografi, damarların görüntülenmesini sağlar. Uygun hastalarda aynı seansta balon anjiyoplasti veya stent gibi işlemler uygulanabilir.
Endovasküler tedaviler şu durumlarda gündeme gelebilir:
Bu işlemler her hasta için uygun olmayabilir. Karar damar yapısına ve hastanın genel durumuna göre verilir.
Periferik Arter Hastalığında Cerrahi Seçenekler Nelerdir?
Periferik arter hastalığında cerrahi tedavi, ileri darlık veya tıkanıklık durumlarında, özellikle kan akımını yeniden sağlamak amacıyla uygulanabilir. Cerrahi yöntem seçimi tıkanıklığın yerine, uzunluğuna, hastanın genel sağlık durumuna ve mevcut risklere göre belirlenir.
Başlıca cerrahi seçenekler şunlardır:
Cerrahi karar, kalp ve damar cerrahisi uzmanı tarafından ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilmelidir.
Karotis Cerrahisi Nedir?
Karotis cerrahisi, şah damarında ciddi darlık bulunan ve inme riski taşıyan uygun hastalarda değerlendirilen bir cerrahi yöntemdir. Bu işlemde damarın iç yüzeyindeki darlığa neden olan plak yapısı temizlenebilir.
Amaç, beyne giden kan akımını desteklemek ve inme riskini azaltmaya yardımcı olmaktır. Her karotis darlığında cerrahi gerekmez. Darlığın derecesi, hastanın belirtileri, inme riski ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Bypass Ameliyatı Nedir?
Bypass ameliyatı, tıkalı veya ciddi daralmış damarın ilerisine kan akışını sağlamak için alternatif bir damar yolu oluşturulmasıdır. Bu işlemde kişinin kendi toplardamarı veya yapay damar grefti kullanılabilir.
Bypass cerrahisi özellikle uzun segmentli tıkanıklıklarda, çoklu damar darlıklarında veya endovasküler yöntemlerin uygun olmadığı durumlarda gündeme gelebilir.
Periferik Damar Hastalığında Ayak Bakımı Neden Önemlidir?
Periferik damar hastalığında ayaklara giden kan akımı azalabileceği için küçük yaralar bile geç iyileşebilir. Diyabeti olan kişilerde bu risk daha da artar.
Ayak bakımında dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki belirtiler periferik damar hastalığı açısından değerlendirme gerektirebilir:
Aşağıdaki durumlarda ise acil tıbbi yardım alınmalıdır:
Bu belirtiler damar tıkanıklığı veya inme gibi acil durumlarla ilişkili olabilir.
Periferik Damar Hastalığı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
