İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) Nedir?

İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) Nedir?

İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) Nedir?

Karın ağrısı, uzun süren ishal ve dışkıda kan gibi belirtiler çoğu zaman geçici bir bağırsak sorunu olarak değerlendirilse de, bu şikâyetler İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) için önemli birer uyarı işareti olabilir. Genellikle genç yaşlarda başlayan İBH, dönemsel alevlenmelerle seyreden kronik bir bağırsak hastalığıdır ve tedavi geciktiğinde bağırsaklarda kalıcı hasara yol açabilir.

Toplumda “iltihabi bağırsak hastalığı” olarak da bilinen İBH, bağışıklık sisteminin bağırsak dokusuna karşı anormal bir yanıt vermesi sonucu ortaya çıkar. Crohn Hastalığı ve Ülseratif Kolit olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Türkiye’de son yıllarda görülme sıklığının artması, erken tanı ve farkındalığın önemini daha da artırmaktadır. İstanbul Beykent Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Serdar Durak konu hakkında bilgiler verdi.  

İBH Bağırsaklarda Kalıcı Hasara Yol Açabilir

İBH yalnızca sindirim sistemini etkileyen basit bir rahatsızlık değildir. Zamanında tanı konulmadığında ve uygun tedavi başlanmadığında bağırsak duvarında kalıcı hasar, darlıklar ve ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Hastalık çoğunlukla genç erişkinlik döneminde başlar ve uzun yıllar sürebilir. Bu nedenle erken tanı, hastalığın seyrini belirleyen en kritik faktörlerden biridir.

Her Gün Yaşanan İshal ve Karın Ağrısı İBH Sinyali Olabilir

İBH, sessiz dönemler ile alevlenmelerin birbirini takip ettiği bir hastalıktır. Bu nedenle belirtilerin hafife alınması tanının gecikmesine neden olabilir. Şikâyetlerin geçici olduğu düşünülerek ertelenmesi, hastalığın ilerlemesine yol açabilir.

Özellikle aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı uzun süredir devam ediyorsa, mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır:

• Gece uykudan uyandıran kronik ishal
• Karın ağrısı ve kramp tarzı sancılar
• Dışkıda kan ve/veya mukus
• Açıklanamayan kilo kaybı ve iştahsızlık
• Sürekli halsizlik ve yorgunluk
• Eklem ağrıları
• Gözlerde kızarıklık
• Ciltte döküntüler

İnflamatuar Bağırsak Hastalığı Kimlerde Görülür?

İBH’nin ortaya çıkmasında birçok faktör birlikte rol oynar. Genetik yatkınlık, bağışıklık sisteminin düzensiz çalışması, sigara kullanımı, antibiyotikler, Batı tipi beslenme, bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlikler, stres ve yaşam tarzı faktörleri hastalığın gelişimini tetikleyebilir.

Özellikle genç erişkinlerde daha sık görülmesi, hastalığın sosyal yaşamı, iş hayatını ve üretkenliği doğrudan etkilemesine neden olmaktadır. Bu nedenle erken farkındalık büyük önem taşır.

İBH Tanısı Nasıl Konur?

İBH şüphesi olan hastalarda tanının temelini kolonoskopi ve biyopsi oluşturur. Tanıyı desteklemek amacıyla şu yöntemler de kullanılabilir:

• Dışkıda kalprotektin testi
• Kan tahlilleri
• MR ve BT gibi görüntüleme yöntemleri

Erken tanı sayesinde bağırsak hasarının ilerlemesi önlenebilir ve hastaların yaşam kalitesi korunabilir.

İnflamatuar Bağırsak Hastalığında Tedavi Mümkün mü?

İBH tamamen ortadan kaldırılamasa da modern tedavi yöntemleri ile hastalık kontrol altına alınabilir. Tedavinin amacı; bağırsaktaki iltihabı baskılamak, alevlenmeleri azaltmak ve hastanın günlük yaşamını sürdürebilmesini sağlamaktır.

Tedavide;

• İltihap giderici ilaçlar
• Bağışıklık düzenleyici tedaviler
• Biyolojik ajanlar

kullanılabilir. Bazı hastalarda cerrahi tedavi de gerekli olabilir.

İBH Hastaları Nelere Dikkat Etmeli?

• Sigara bırakılmalıdır. Özellikle Crohn hastalığında sigara, alevlenmeleri ciddi şekilde artırır.
• Alevlenme dönemlerinde yağlı, baharatlı gıdalar ile süt ve süt ürünlerinden kaçınılmalıdır.
• Düzenli doktor kontrolleri aksatılmamalı ve tedaviye tam uyum sağlanmalıdır.
• Stres yönetimi önemlidir; stres alevlenmeleri tetikleyebilir.
• Aşı takvimi gözden geçirilmeli ve enfeksiyonlardan korunmaya özen gösterilmelidir.