Dermoid Kist Nedir Belirtileri Nedenleri ve Tedavisi

Dermoid Kist Nedir Belirtileri Nedenleri ve Tedavisi

Dermoid kist, çoğunlukla doğumsal gelişim sırasında oluşan, içerisinde deri ve deriyle ilişkili farklı doku yapılarını barındırabilen iyi huylu bir oluşumdur. Genellikle yavaş büyür ve uzun süre herhangi bir belirtiye neden olmayabilir.

Dermoid kistler en sık baş ve boyun bölgesinde görülmekle birlikte yumurtalık, omurga çevresi veya vücudun farklı bölgelerinde de ortaya çıkabilir. Bulunduğu yere göre kistin yapısı, oluşturabileceği belirtiler ve uygulanacak tedavi farklılık gösterebilir.

Her dermoid kist cerrahi açıdan aynı şekilde değerlendirilmez. Kistin büyüklüğü, bulunduğu bölge, oluşturduğu belirtiler, çevre dokularla ilişkisi ve komplikasyon riski tedavi kararında dikkate alınır.

Dermoid Kist Nedir?

Dermoid kist, embriyonik gelişim sırasında normalde cilt ve deri eklerini oluşturacak bazı dokuların farklı bir bölgede hapsolması sonucunda gelişebilen doğumsal bir kistik oluşumdur.

Kistin içeriğinde bulunduğu yere ve türüne bağlı olarak:

• Keratin
• Yağ dokusu veya yağlı içerik
• Kıl veya saç
• Deri dokusu
• Ter ve yağ bezleri

gibi yapılar bulunabilir.

Özellikle yumurtalıkta görülen ve halk arasında yumurtalık dermoid kisti olarak adlandırılan matür kistik teratomlar, deri ve saçın yanı sıra diş, kemik veya diğer olgun dokuları da içerebilir. Yumurtalık dermoid kisti, jinekolojide iyi huylu germ hücreli tümörlerden biri olarak değerlendirilir.

Dermoid kistler doğuştan mevcut olabilmesine rağmen her zaman doğum sırasında fark edilmez. Bazıları çocukluk döneminde veya yetişkinlikte yapılan muayene ve görüntüleme işlemleri sırasında ortaya çıkabilir.

Dermoid Kist Nerelerde Görülür?

Dermoid kistler vücudun farklı bölgelerinde gelişebilir.

Sık görüldüğü veya klinik açıdan önemli olabilecek bölgeler arasında:

• Baş ve saçlı deri
• Kaş ve göz çevresi
• Boyun
• Burun çevresi
• Yumurtalıklar
• Omurga çevresi
• Nadir olarak kafa içi bölgeler

bulunur.

Baş ve boyun bölgesi, yüzeysel dermoid kistlerin en sık görüldüğü alanlardan biridir.

Kistin bulunduğu bölge belirtileri ve uygulanacak tedaviyi doğrudan etkileyebilir.

Dermoid Kist Belirtileri Nelerdir?

Dermoid kist belirtileri, kistin bulunduğu yere ve büyüklüğüne göre değişir.

Birçok dermoid kist herhangi bir belirtiye neden olmadan uzun süre varlığını sürdürebilir.

Yüzeysel dermoid kistlerde en sık fark edilen bulgu:

• Cilt altında ele gelen şişlik veya kitle

şeklindedir.

Bunun yanında:

• Kistin bulunduğu bölgede dolgunluk
• Hassasiyet
• Ağrı
• Şişliğin zaman içerisinde büyümesi
• Enfeksiyon gelişmesi halinde kızarıklık ve sıcaklık artışı
• Çevrede bulunan dokulara bağlı farklı belirtiler

görülebilir.

Dermoid kistler genellikle yavaş büyür. Ancak hızlı büyüyen, ağrıyan, kızaran veya görünümü değişen herhangi bir kitlenin sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Yumurtalık Dermoid Kisti Belirtileri Nelerdir?

Yumurtalık dermoid kisti, diğer adıyla matür kistik teratom, çoğunlukla herhangi bir belirti oluşturmaz ve başka bir nedenle yapılan ultrason sırasında tesadüfen fark edilebilir.

Belirti oluştuğunda:

• Alt karın veya kasık ağrısı
• Pelvik bölgede baskı hissi
• Karında dolgunluk
• Şişkinlik
• Bazı kişilerde cinsel ilişki sırasında ağrı

gibi yakınmalar görülebilir.

Adet düzensizliği görülebilmekle birlikte adet düzensizliği yumurtalık dermoid kistinin karakteristik veya zorunlu bir belirtisi değildir. Adet düzensizliğinin hormonal ve jinekolojik birçok farklı nedeni bulunabilir.

Yumurtalık Dermoid Kisti ve Torsiyon

Yumurtalıktaki bazı kitleler, yumurtalığın kendi etrafında dönmesine yani over torsiyonuna neden olabilir.

Dermoid kistler de yumurtalık torsiyonuyla ilişkili olabilen iyi huylu yumurtalık kitleleri arasındadır.

Ani başlayan ve özellikle tek taraflı şiddetli kasık veya karın ağrısına bulantı ve kusmanın eşlik etmesi durumunda acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Spinal Dermoid Kist Belirtileri

Omurga veya omurilik çevresinde yer alan dermoid kistler nadir görülür.

Kist büyüyerek sinir yapılarına baskı yaptığında:

• Kol veya bacaklarda güçsüzlük
• Uyuşma veya duyu değişiklikleri
• Yürüme güçlüğü
• Bazı durumlarda mesane veya bağırsak fonksiyonlarında değişiklik

gibi nörolojik belirtiler oluşabilir.

Bu belirtilerin varlığı dermoid kiste özgü değildir ve farklı nörolojik hastalıklarda da görülebilir.

Dermoid Kist Neden Olur?

Dermoid kistlerin büyük bölümü embriyonik ve fetal gelişim sırasında meydana gelen gelişimsel süreçlerle ilişkilidir.

Özellikle cilt ve deri eklerini oluşturacak dokuların, embriyolojik birleşme bölgelerinde farklı bir alanda hapsolması sonucu dermoid kist gelişebilir.

Dermoid kistlerin oluşumunun kesin nedeni her zaman bilinmemektedir.

Bu nedenle dermoid kist gelişiminin:

• Beslenme alışkanlıkları
• Günlük yaşam tarzı
• Kişisel hijyen
• Sonradan geçirilen sıradan enfeksiyonlar

nedeniyle ortaya çıktığı söylenemez.

Dermoid kistlerin çoğu doğumsal gelişimle ilişkili olduğundan oluşumlarını önlemeye yönelik bilinen özel bir yöntem bulunmamaktadır.

Dermoid Kist Genetik midir?

Dermoid kistlerin çoğu için aileden geçen belirgin bir genetik kalıtım modeli gösterilmiş değildir.

Bu nedenle ailede dermoid kist bulunmasını tek başına temel bir risk faktörü olarak değerlendirmek doğru değildir.

Dermoid kistlerin gelişiminde esas olarak embriyonik gelişim sırasında meydana gelen doku yerleşimi değişiklikleri üzerinde durulmaktadır.

Dermoid Kist ile Ganglion Kisti Arasındaki Fark Nedir?

Dermoid kist ve ganglion kisti farklı yapılardır.

Dermoid kist, çoğunlukla doğumsal gelişimle ilişkili bir oluşumdur ve içerisinde deriyle ilişkili dokular bulunabilir.

Ganglion kisti ise çoğunlukla eklem veya tendon kılıflarının yakınında gelişen, jel benzeri sıvı içeren farklı bir kist türüdür.

Dolayısıyla iki kistin ortaya çıkış mekanizması, içeriği ve tedavi yaklaşımı aynı değildir.

Dermoid Kist Tanısı Nasıl Konulur?

Dermoid kist tanısı kistin bulunduğu bölgeye göre farklı yöntemlerle konulabilir.

Değerlendirmede:

• Fizik muayene
• Ultrasonografi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Bilgisayarlı tomografi (BT)

gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Fizik Muayene

Cilt yüzeyine yakın dermoid kistler bazı durumlarda fizik muayene sırasında fark edilebilir.

Hekim kitlenin:

• Büyüklüğünü
• Hareketliliğini
• Ciltle ilişkisini
• Hassasiyetini
• Çevre dokularla bağlantısını

değerlendirebilir.

Ancak her cilt altı kitle dermoid kist değildir. Epidermal kist, lipom ve farklı iyi veya kötü huylu oluşumlarla ayırıcı tanı yapılması gerekebilir.

Ultrasonografi

Özellikle yumurtalık dermoid kistlerinin değerlendirilmesinde ultrasonografi sıklıkla kullanılan ilk görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Ultrason ile kistin:

• Büyüklüğü
• İç yapısı
• Yerleşimi
• Katı ve sıvı bileşenleri

hakkında bilgi edinilebilir.

MR ve Bilgisayarlı Tomografi

Derin yerleşimli dermoid kistlerde veya kistin çevredeki önemli anatomik yapılarla ilişkisinin ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğinde MR veya BT kullanılabilir.

Özellikle göz çevresi, kafa içi veya omurga çevresindeki dermoid kistlerde ileri görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç duyulabilir.

Dermoid Kist Tedavisi Nasıl Yapılır?

Dermoid kist tedavisi, kistin bulunduğu yere, büyüklüğüne, belirtilere ve komplikasyon riskine göre planlanır.

Bazı küçük ve belirti oluşturmayan kistler hekim tarafından takip edilebilir.

Cerrahi tedavi ise:

• Kist büyüyorsa
• Ağrı veya rahatsızlık oluşturuyorsa
• Çevre dokular üzerinde baskıya neden oluyorsa
• Enfeksiyon veya başka komplikasyonlar gelişiyorsa
• Yumurtalık torsiyonu açısından risk oluşturduğu düşünülüyorsa
• Tanıyla ilgili şüphe bulunuyorsa

değerlendirilebilir.

Özellikle yüzeysel dermoid kistlerde cerrahi olarak tamamının çıkarılması sıklıkla uygulanan tedavi yöntemidir.

Dermoid Kist Kendiliğinden Geçer mi?

Dermoid kistler fonksiyonel yumurtalık kistleri gibi adet döngüsüyle oluşup kendiliğinden kaybolan kistler değildir.

Özellikle doğumsal dermoid kistler genellikle kendiliğinden tamamen ortadan kalkmaz.

Bununla birlikte bir dermoid kistin bulunması her durumda hemen ameliyat yapılacağı anlamına gelmez.

Tedavi veya takip kararı kistin özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.

Dermoid Kist Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Dermoid kist ameliyatının yöntemi kistin bulunduğu bölgeye göre değişir.

Cilde yakın küçük dermoid kistler bazı durumlarda lokal anestezi altında çıkarılabilir.

Daha derin yerleşimli kistlerde veya yumurtalık gibi iç organlarda bulunan dermoid kistlerde genel anestezi altında cerrahi gerekebilir.

Cerrahide temel amaç kisti çevresindeki önemli yapılara zarar vermeden uygun şekilde çıkarmaktır.

Yumurtalık Dermoid Kisti Ameliyatı

Yumurtalık dermoid kistlerinde cerrahi gerektiğinde mümkün olan bazı hastalarda yalnızca kist çıkarılarak yumurtalık dokusunun korunması amaçlanabilir. Bu işleme kistektomi adı verilir.

Bazı durumlarda ise yumurtalığın çıkarılması gerekebilir.

Cerrahi yöntemin seçiminde:

• Kistin büyüklüğü
• Kistin yumurtalıktaki konumu
• Hastanın yaşı
• Menopoz durumu
• Çocuk sahibi olma planı
• Sağlam yumurtalık dokusunun miktarı
• Görüntüleme bulguları
• Kötü huylu oluşum şüphesi

gibi faktörler dikkate alınır. ACOG da yumurtalık kistlerinde cerrahi kararın kistin özellikleri, büyüklüğü, belirtiler, yaş ve fertilite planına göre verilmesini önermektedir.

Uygun vakalarda laparoskopik yani kapalı cerrahi yöntemlerden yararlanılabilir.

Dermoid Kist Ameliyatı Sonrası

Dermoid kist ameliyatı sonrası iyileşme süresi uygulanan cerrahinin türüne ve kistin bulunduğu bölgeye göre değişir.

Ameliyat sonrasında:

• Cerrahi bölgenin bakımına dikkat edilmesi
• Hekimin önerdiği ilaçların uygun şekilde kullanılması
• Aktivite kısıtlamalarına uyulması
• Kontrollerin aksatılmaması

önemlidir.

Yüzeysel bir dermoid kistin çıkarılması sonrasındaki iyileşme süreci ile yumurtalık veya omurga bölgesinde gerçekleştirilen ameliyat sonrası süreç aynı değildir.

Bu nedenle herkes için geçerli tek bir iyileşme süresinden söz etmek mümkün değildir.

Dermoid Kist Tekrarlar mı?

Dermoid kistin tamamen çıkarılmasının ardından tekrarlama olasılığı genellikle düşüktür.

Ancak kistin bulunduğu bölge, uygulanan cerrahi yöntem ve kistin tamamen çıkarılıp çıkarılamaması gibi faktörler tekrarlama olasılığını etkileyebilir.

Yumurtalık matür kistik teratomlarında ise aynı veya diğer yumurtalıkta ilerleyen dönemde yeni bir oluşum görülebileceğinden, gerekli durumlarda takip önerilebilir.

Dermoid Kist Kaç CM Olursa Tehlikelidir?

Dermoid kist için herkeste geçerli tek bir “tehlikeli boyut” bulunmamaktadır.

Kistin klinik önemi yalnızca santimetre olarak büyüklüğüyle belirlenmez.

Değerlendirmede:

• Kistin bulunduğu bölge
• Büyüme hızı
• Oluşturduğu belirtiler
• Çevre dokulara baskı
• Görüntüleme özellikleri
• Komplikasyon ihtimali
• Hastanın yaşı ve sağlık durumu

birlikte ele alınır.

Örneğin omurga yakınındaki daha küçük bir dermoid kist sinir yapılarıyla ilişkisi nedeniyle önemli olabilirken, başka bir bölgede bulunan daha büyük bir kist herhangi bir belirti oluşturmayabilir.

Yumurtalık kistlerinde de boyut cerrahi kararın faktörlerinden yalnızca biridir.

Dermoid Kist Tehlikeli midir?

Dermoid kistlerin büyük bölümü iyi huyludur.

Bununla birlikte kistin bulunduğu bölgeye ve özelliklerine bağlı olarak bazı komplikasyonlar gelişebilir.

Bunlar arasında:

• Kistin büyümesi
• Enfeksiyon
• Çevredeki dokulara baskı
• Nadir olarak kistin açılması veya içeriğinin çevre dokulara yayılması
• Yumurtalık dermoid kistlerinde torsiyon

yer alabilir.

Bu komplikasyonların her dermoid kistte ortaya çıkması beklenmez.

Dermoid Kist Kansere Dönüşür mü?

Genel olarak dermoid kistlerin büyük bölümü iyi huyludur.

Özellikle yumurtalıkta bulunan matür kistik teratomlarda kötü huylu dönüşüm nadir görülen bir komplikasyondur. Literatürde bu durumun yaklaşık %1-2 düzeyinde bildirildiği çalışmalar bulunmaktadır. Risk özellikle ileri yaş, menopoz sonrası dönem ve bazı büyük veya şüpheli kitlelerde daha fazla dikkate alınır.

Ancak bu oran vücuttaki tüm dermoid kistler için geçerli değildir ve her dermoid kistin kansere dönüşme riski taşıdığı şeklinde yorumlanmamalıdır.

Dermoid Kist ile Yaşamak

Küçük, belirti oluşturmayan ve görüntüleme özellikleri açısından endişe uyandırmayan bazı dermoid kistlerde takip düşünülebilir.

Takibin gerekli olup olmadığı ve hangi aralıklarla yapılacağı:

• Kistin bulunduğu bölge
• Büyüklüğü
• Hastanın yaşı
• Belirtilerin bulunup bulunmaması
• Görüntüleme özellikleri

dikkate alınarak belirlenir.

Dermoid kistin büyümesi, ağrı oluşturmaya başlaması veya yeni belirtilerin ortaya çıkması halinde yeniden değerlendirme gerekebilir.

Dermoid Kist Hakkında Sık Sorulan Sorular

Dermoid kist doğuştan mıdır?

Dermoid kistlerin büyük bölümü embriyonik gelişim sırasında oluştuğundan doğumsal kabul edilir.

Ancak kistin doğuştan bulunması, mutlaka doğum sırasında fark edileceği anlamına gelmez. Bazı dermoid kistler çocukluk veya yetişkinlik döneminde tanı alabilir.

Dermoid kistin içinde neden saç veya diş bulunur?

Özellikle yumurtalık dermoid kisti yani matür kistik teratom, farklı türde olgun vücut dokularına dönüşme potansiyeline sahip germ hücrelerinden gelişir.

Bu nedenle kist içerisinde deri, saç, yağ dokusu, diş veya farklı olgun dokular görülebilir.

Dermoid kist ağrı yapar mı?

Birçok dermoid kist ağrı oluşturmaz.

Kist büyüdüğünde, çevredeki yapılara baskı yaptığında, enfekte olduğunda veya yumurtalıkta torsiyon gibi bir komplikasyon geliştiğinde ağrı meydana gelebilir.

Dermoid kist kendiliğinden küçülür mü?

Dermoid kistler genellikle kendiliğinden kaybolan fonksiyonel kistler değildir.

Takip veya cerrahi gerekip gerekmediğine kistin özelliklerine göre karar verilir.

Dermoid kist ameliyatsız tedavi edilir mi?

Dermoid kisti ilaçla ortadan kaldıran standart bir tedavi bulunmamaktadır.

Bununla birlikte her dermoid kist ameliyat gerektirmez. Küçük ve belirti oluşturmayan bazı kistler klinik değerlendirme sonucunda takip edilebilir.

Yumurtalık dermoid kisti ilaçla geçer mi?

Yumurtalık dermoid kisti adet döngüsüyle ilişkili fonksiyonel bir kist olmadığından hormonal veya diğer ilaçlarla ortadan kaldırılması beklenmez.

Tedavi gerekip gerekmediği kistin özelliklerine ve hastanın klinik durumuna göre değerlendirilir.

Dermoid kist yumurtalığın