Artroskopi Nedir?
Artroskopi Nedir?
Artroskopi, eklem içerisindeki yapıların küçük kesiler aracılığıyla görüntülenmesine ve gerekli durumlarda aynı seansta cerrahi işlem yapılmasına olanak sağlayan kapalı cerrahi yöntemlerden biridir. En sık diz, omuz, ayak bileği ve kalça eklemlerinin değerlendirilmesi ve tedavisinde kullanılabilir.
Artroskopi sırasında eklem içerisine artroskop adı verilen ince, kameralı bir cihaz yerleştirilir. Kamera aracılığıyla eklem içindeki bağ, kıkırdak, menisküs ve diğer yapılar ekrana aktarılır. Gerekli görülen durumlarda ek küçük kesilerden özel cerrahi aletler yerleştirilerek tedavi uygulanabilir.
Artroskopi hem tanısal hem de tedavi amaçlı kullanılabilse de günümüzde çoğunlukla görüntüleme yöntemleriyle belirlenen bazı eklem sorunlarının cerrahi tedavisinde tercih edilir.
Artroskopi Ne İşe Yarar?
Artroskopi, eklem içerisindeki yapıların doğrudan görüntülenmesini sağlar.
İşlem sırasında:
- Kıkırdak yapısı incelenebilir,
- Bağlar değerlendirilebilir,
- Menisküs yırtıkları görüntülenebilir,
- Eklem içerisindeki serbest cisimler belirlenebilir,
- Bazı doku hasarlarına cerrahi müdahale uygulanabilir.
Artroskopinin gerekip gerekmediğine kişinin şikâyetleri, fizik muayene bulguları ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek karar verilir.
Artroskopi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Artroskopi ameliyatı, yapılacak işlemin türüne ve kişinin sağlık durumuna göre genel, spinal veya bölgesel anestezi altında gerçekleştirilebilir.
Cerrahi sırasında eklem çevresinde genellikle birkaç küçük kesi oluşturulur. Bu kesilerden birinden artroskop adı verilen kameralı cihaz eklem içerisine yerleştirilir.
Artroskoptan elde edilen görüntüler bir monitöre aktarılır. Cerrah bu görüntüler üzerinden eklem içindeki yapıları değerlendirebilir.
Diz artroskopisi gibi bazı işlemlerde eklem içerisine steril sıvı verilerek eklem boşluğunun genişletilmesi ve görüntünün daha net hale getirilmesi sağlanabilir.
Diğer küçük kesilerden ise cerrahi işlem için kullanılan özel aletler yerleştirilir. Yapılacak işleme bağlı olarak hasarlı dokunun onarılması, temizlenmesi veya çıkarılması gibi uygulamalar gerçekleştirilebilir.
İşlem tamamlandıktan sonra aletler çıkarılır ve kesiler kapatılır.
Artroskopik Cerrahinin Özellikleri Nelerdir?
Artroskopik cerrahide açık ameliyatlara kıyasla genellikle daha küçük kesiler kullanılır.
Bu yöntem sayesinde eklem içindeki yapılar küçük bir kamera aracılığıyla ayrıntılı biçimde görüntülenebilir ve belirli cerrahi işlemler geniş bir kesi yapılmadan gerçekleştirilebilir.
Küçük kesiler kullanılması bazı hastalarda:
- Ameliyat sonrası ağrının daha az olmasına,
- Yara iyileşmesinin daha kolay gerçekleşmesine,
- Hastanede kalış süresinin kısalmasına,
- Günlük aktivitelere daha erken dönülmesine
katkı sağlayabilir.
Ancak iyileşme süresi yapılan işlemin kapsamına, eklemdeki hasarın derecesine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Her artroskopik girişimin iyileşme süreci aynı değildir.
Artroskopi Hangi Eklemlere Yapılır?
Artroskopi farklı eklemlere uygulanabilir.
En sık artroskopi yapılan bölgeler arasında:
bulunur.
Daha az sıklıkla dirsek, el bileği ve bazı diğer eklemlerde de artroskopik yöntemlerden yararlanılabilir.
Artroskopi Hangi Hastalıklarda Uygulanabilir?
Artroskopi eklem içerisindeki farklı yaralanma ve hastalıkların tedavisinde kullanılabilir.
Uygulanabileceği durumlar arasında:
- Menisküs yırtıkları
- Bağ yaralanmaları
- Kıkırdak hasarları
- Eklem kapsülü sorunları
- Bazı eklem içi kırıkları
- Diz kapağıyla ilişkili bazı problemler
- Eklem içerisindeki serbest kıkırdak veya kemik parçaları
- Omuz çıkığına bağlı bazı yaralanmalar
- Omuz sıkışma sendromu
- Rotator manşet yırtıkları
- Travma veya burkulma sonrasında devam eden bazı eklem problemleri
yer alabilir.
Her eklem ağrısı veya yaralanması artroskopi gerektirmez. İlk aşamada ilaç tedavisi, fizik tedavi, egzersiz veya aktivite düzenlemeleri gibi cerrahi dışı seçenekler değerlendirilebilir.
Diz Artroskopisi Nedir?
Diz artroskopisi, diz ekleminin içerisindeki yapıların kamera yardımıyla görüntülenmesi ve gerekli durumlarda cerrahi tedavi uygulanması işlemidir.
Diz artroskopisi özellikle:
- Menisküs yaralanmaları,
- Bazı bağ yaralanmaları,
- Kıkırdak sorunları,
- Eklem içerisindeki serbest cisimler,
- Bazı diz kapağı problemleri
için uygulanabilir.
Tedavi kararı kişinin yaşı, aktivite düzeyi, şikâyetleri ve görüntüleme bulgularına göre verilir.
Menisküs Artroskopisi Nedir?
Menisküs artroskopisi, menisküs yırtıklarının cerrahi olarak değerlendirilmesi ve tedavisinde kullanılan yöntemlerden biridir.
Menisküsler, diz ekleminde uyluk ve kaval kemikleri arasında bulunan ve yük dağılımına katkı sağlayan kıkırdak benzeri yapılardır.
Menisküs yırtıkları spor sırasında oluşabileceği gibi günlük yaşamda ani dönme, çömelme veya dizin zorlanması sonucunda da meydana gelebilir.
Menisküs yırtığında görülebilecek belirtiler arasında:
- Diz ağrısı
- Şişlik
- Dizde takılma hissi
- Hareket kısıtlılığı
- Bazı durumlarda kilitlenme
bulunabilir.
Her menisküs yırtığında ameliyat gerekmez.
Yırtığın yeri, tipi ve büyüklüğü ile kişinin yaşı, aktivite düzeyi ve şikâyetlerinin derecesi tedavi kararında etkili olabilir.
Bazı menisküs yırtıkları egzersiz, fizik tedavi, aktivite düzenlemesi ve ilaç tedavisi gibi cerrahi dışı yöntemlerle takip edilebilir.
Menisküs Ameliyatı Artroskopi ile Nasıl Yapılır?
Artroskopik menisküs cerrahisinde küçük kesilerden diz eklemine kamera ve cerrahi aletler yerleştirilir.
Yırtığın özelliklerine bağlı olarak iki temel yaklaşım uygulanabilir:
- Menisküsün yırtık bölümünün onarılması
- Hasarlı bölümün sınırlı olarak çıkarılması
Mümkün olan durumlarda menisküs dokusunun korunması amaçlanabilir. Ancak her yırtık onarıma uygun değildir.
Hangi cerrahi yöntemin kullanılacağı yırtığın konumuna, kanlanmasına, şekline ve kişinin özelliklerine göre belirlenir.
Omuz Artroskopisi Nedir?
Omuz artroskopisi, omuz eklemi içerisindeki yapıların kamera yardımıyla değerlendirilmesi ve bazı sorunların cerrahi olarak tedavi edilmesidir.
Omuz artroskopisi;
- Rotator manşet yırtıkları,
- Omuz sıkışma sendromu,
- Tekrarlayan omuz çıkıkları,
- Eklem içindeki bazı kıkırdak ve bağ yaralanmaları
gibi durumlarda kullanılabilir.
Uygulanacak işlem omuzdaki hasarın türüne göre değişir.
Ayak Bileği Artroskopisi Nedir?
Ayak bileği artroskopisi, ayak bileği eklemi içindeki yapıların değerlendirilmesine ve bazı problemlerin cerrahi olarak tedavi edilmesine olanak sağlar.
Özellikle tekrarlayan burkulmalar sonrasında devam eden ağrı, eklem sıkışması, kıkırdak hasarı veya eklem içindeki serbest cisimler gibi durumlarda değerlendirilebilir.
Kalça Artroskopisi Nedir?
Kalça artroskopisi, kalça eklemine küçük kesiler aracılığıyla ulaşılarak eklem içindeki yapıların değerlendirilmesini sağlayan cerrahi yöntemdir.
Bazı kıkırdak yaralanmaları, labrum problemleri veya kalça sıkışma sendromları gibi durumlarda uygulanabilir.
Kalça eklemi anatomik olarak daha derinde bulunduğu için işlem özel cerrahi teknik ve ekipman gerektirir.
Artroskopi Öncesi Hazırlık Nasıl Yapılır?
Artroskopi öncesinde kişinin genel sağlık durumu değerlendirilir.
Hazırlık sürecinde:
- Kan testleri,
- Gerekli görüntüleme tetkikleri,
- Kullanılan ilaçların değerlendirilmesi,
- Anestezi muayenesi,
- Ek hastalıkların gözden geçirilmesi
gibi işlemler yapılabilir.
Kan sulandırıcı veya farklı ilaçlar kullanılıyorsa sağlık ekibine bilgi verilmesi önemlidir. İlaçların bırakılması veya doz değişikliği yalnızca hekim önerisiyle yapılmalıdır.
Ameliyat öncesinde belirli bir süre açlık gerekebilir. Bu süre anestezi yöntemi ve ameliyat planına göre kişiye bildirilir.
Artroskopi Sonrası İyileşme Süreci
Artroskopi sonrası iyileşme, yapılan cerrahi işlemin türüne göre değişiklik gösterir.
Basit bazı işlemlerden sonra kişi kısa sürede günlük aktivitelerine dönebilirken bağ, kıkırdak veya menisküs onarımı gibi daha kapsamlı cerrahilerde iyileşme süreci daha uzun olabilir.
İlk dönemde:
- Ağrı
- Şişlik
- Eklem hareketlerinde geçici kısıtlılık
- Ameliyat bölgesinde hassasiyet
görülebilir.
Soğuk uygulama, istirahat ve hekimin önerdiği ilaçlar yakınmaların kontrolüne yardımcı olabilir.
Bazı işlemlerden sonra fizik tedavi ve egzersiz programı uygulanabilir.
Artroskopi Sonrası Ne Zaman Yürünür?
Yürüme süresi yapılan ameliyata göre değişir.
Bazı diz artroskopilerinden sonra kısa süre içerisinde kontrollü şekilde yürümeye izin verilebilirken, menisküs onarımı veya bağ rekonstrüksiyonu gibi işlemlerde belirli bir süre yük vermenin sınırlandırılması gerekebilir.
Koltuk değneği kullanımı ve yük verme süresi cerrahi işlemin özelliklerine göre belirlenir.
Artroskopinin Riskleri Nelerdir?
Artroskopi, küçük kesilerle uygulanan bir cerrahi yöntem olsa da diğer ameliyatlarda olduğu gibi bazı riskler taşıyabilir.
Olası komplikasyonlar arasında:
- Enfeksiyon
- Kanama
- Eklem içerisinde kan birikmesi
- Damar veya sinir yaralanması
- Pıhtı oluşumu
- Eklem sertliği
- Devam eden ağrı
- Anesteziye bağlı komplikasyonlar
bulunabilir.
Komplikasyon riski yapılan işlemin türüne, ekleme ve kişinin sağlık durumuna göre değişebilir.
Artroskopi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Artroskopi açık ameliyat mıdır?
Artroskopi, büyük cerrahi kesiler yerine küçük kesilerden kamera ve özel aletlerle gerçekleştirilen kapalı cerrahi yöntemlerden biridir.
Ancak cerrahi bir işlem olduğu için ameliyat öncesi ve sonrası gerekli tıbbi değerlendirmeler yapılır.
Artroskopi ne kadar sürer?
Ameliyat süresi yapılacak işleme göre değişir.
Basit bazı artroskopik işlemler kısa sürebilirken bağ onarımı, menisküs tamiri veya kıkırdak cerrahisi gibi işlemler daha uzun sürebilir.
Artroskopi sonrası hastanede kalmak gerekir mi?
Bazı artroskopik ameliyatlar günübirlik gerçekleştirilebilir.
Daha kapsamlı işlemlerde veya kişinin sağlık durumuna bağlı olarak hastanede takip gerekebilir.
Artroskopi sonrası ağrı olur mu?
Ameliyat sonrasında belirli düzeyde ağrı ve hassasiyet görülebilir.
Ağrının düzeyi yapılan cerrahinin kapsamına ve kişinin ağrı eşiğine bağlı olarak değişir. Hekim tarafından önerilen ağrı kontrol yöntemleri kullanılabilir.
Artroskopi sonrası fizik tedavi gerekir mi?
Her hastada fizik tedavi gerekmeyebilir ancak birçok artroskopik işlemden sonra eklem hareket açıklığını ve kas gücünü desteklemek amacıyla rehabilitasyon programı önerilebilir.
Programın içeriği yapılan ameliyata göre belirlenir.
Her menisküs yırtığı ameliyat edilir mi?
Hayır. Her menisküs yırtığında artroskopik ameliyat gerekli değildir.
Tedavi; yırtığın tipi, büyüklüğü, bulunduğu bölge, kişinin yaşı, aktivite düzeyi ve şikâyetleri dikkate alınarak planlanır.
Bazı yırtıklar cerrahi dışı yöntemlerle takip edilebilir.
Artroskopi sonrası spora ne zaman dönülür?
Spora dönüş süresi uygulanan cerrahiye göre değişir.
Basit işlemlerden sonra dönüş daha kısa olabilirken menisküs onarımı, bağ cerrahisi veya kıkırdak işlemlerinde rehabilitasyon birkaç ay sürebilir.
Spora dönüş kararı eklem hareketleri, kas gücü ve iyileşme durumu değerlendirilerek verilir.
Artroskopi sonrası işe ne zaman dönülür?
İşe dönüş süresi yapılan ameliyatın türüne ve kişinin yaptığı işe göre değişir.
Masa başı çalışan kişiler daha erken dönebilirken uzun süre ayakta durmayı veya fiziksel güç gerektiren işlerde çalışanların daha uzun süre dinlenmesi gerekebilir.
Artroskopi Kimler İçin Uygun Olabilir?
Artroskopi kararı yalnızca ağrı veya eklem şikâyetine göre verilmez.
Fizik muayene, röntgen veya manyetik rezonans görüntüleme gibi tetkikler ve kişinin daha önce uygulanan tedavilere verdiği yanıt birlikte değerlendirilir.
Cerrahi dışı tedavilere rağmen devam eden şikâyetlerde veya cerrahi onarım gerektiren belirli eklem yaralanmalarında artroskopi seçeneği değerlendirilebilir.
Uygulanacak yöntemin kişiye uygun olup olmadığına ortopedi ve travmatoloji uzmanının değerlendirmesi sonucunda karar verilir.
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili değerlendirme ve tedavi planı için hekime başvurunuz.
